Cel badania Badanie ilościowe salicylanów w surowicy ma na celu określenie stężenia kwasów salicylowych (głównie kwasu acetylosalicylowego) w krwi. Wynik umożliwia wykrycie ostrych i podostrych zatruć aspiryną, kontrolę terapeutyczną pacjentów przyjmujących leki zawierające salicylany oraz ocenę długotrwałej ekspozycji na te związki, co może mieć znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych.
Wskazania kliniczne Ostre zatrucie aspiryną (dawki > 150 mg/kg) – podejrzenie na podstawie objawów klinicznych. Monitorowanie poziomu salicylanów w terapii przeciwzapalnej, przeciwgorączkowej lub przeciwzakrzepowej. Ocena podostrej toksyczności przy długotrwałym stosowaniu leków zawierających salicylany.
Badanie w ramach oceny przyczyn nieprawidłowości neurologicznych u dzieci i dorosłych z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie wykazuje się potencjalny wpływ salicylanów na mitochondrię i procesy neurozapalne. Kontrola przy narażeniu zawodowym lub środowiskowym na salicylany. Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły (Krew żylna). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagane długotrwałe przygotowanie dietetyczne.
Zaleca się jednak: Unikanie przyjmowania leków zawierających aspirynę lub inne salicylany przez co najmniej 12 h przed pobraniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Informowanie laboratorium o przyjmowanych lekach, suplementach oraz ewentualnym narażeniu na środki chemiczne.
Metoda Stężenie salicylanów oznacza się metodą ilościową, najczęściej przy użyciu: Wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją UV lub masową, co zapewnia wysoką czułość i specyficzność. Immunologicznych testów enzymatycznych (immunoenzymatycznych, immunochemicznych) – szybsze, ale o nieco niższej precyzji. Interpretacja wyników Stężenie – zazwyczaj w granicach normy przy braku przyjmowania salicylanów.
0,1–1,0 mg/dL (1–10 µmol/L) – poziom terapeutyczny przy stosowaniu leków przeciwzapalnych w dawkach zalecanych. 1,0–2,0 mg/dL (10–20 µmol/L) – podostna toksyczność; mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty, hiperwentylacja. > 2,0 mg/dL (20 µmol/L) – toksyczny poziom, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej (np. podanie węgla aktywowanego, alkalizacja moczu). Wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody.