Cel badania Badanie ilościowe salicylanów w moczu ma na celu określenie koncentracji związków pochodzących od kwasu salicylowego, w tym kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) oraz jego metabolitów, w próbce moczu. Wynik pozwala ocenić stopień narażenia organizmu na salicylany, wykryć przedawkowanie oraz monitorować długotrwałe przyjmowanie leków przeciwzapalnych. Wskazania kliniczne Podejrzenie ostrego zatrucia aspiryną lub innymi salicylanami (np.
w wyniku przedawkowania, przypadkowego spożycia u dzieci). Monitorowanie terapii długotrwałym podawaniem leków zawierających salicylany (np. w chorobach reumatycznych, zapalnych). Ocena narażenia na salicylany pochodzące z diety lub suplementów, szczególnie u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, które mogą wykazywać nadwrażliwość metaboliczną.
Badanie w kontekście objawów niewyjaśnionej toksyczności, takich jak bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. Metoda Próbka moczu jest poddawana analizie laboratoryjnej metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z detekcją spektrometryczną (LC‑MS/MS) lub wysokosprawną chromatografii cieczowej z detekcją UV (HPLC‑UV). Metoda umożliwia precyzyjne oznaczenie stężenia salicylanów w zakresie od kilku do kilkuset µg/l.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj Podwyższony poziom – wskazuje na zwiększone spożycie lub wchłanianie salicylanów; może być wynikiem: przedawkowania leków zawierających aspirynę, przyjmowania wysokich dawek leków przeciwzapalnych, ekspozycji środowiskowej (np. inhalacja dymu papierosowego, produkty kosmetyczne), zaburzeń metabolicznych zwiększających retencję salicylanów.
> 100 µg/l) – sugeruje ostre zatrucie, które wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, w tym podania węgla aktywowanego i monitorowania parametrów kwasowo‑zasadowych. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem moczu należy: Unikać przyjmowania leków zawierających salicylany (aspiryna, kwas acetylosalicylowy, preparaty przeciwbólowe) przez co najmniej 24 h, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Nie spożywać produktów bogatych w naturalne salicylany (np.
niektóre owoce, przyprawy) w dniu badania. Zebrać pierwszą poranną próbkę moczu (około 30 ml) w czystym, szczelnie zamkniętym pojemniku. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 h od pobrania lub przechowywać w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 24 h. Kod ICD Badanie jest klasyfikowane pod kodem P91 – „Zaburzenia metaboliczne i odżywcze spowodowane przez substancje toksyczne”.