Cel badania Pomiar stężenia rtęci w pełnej krwi żylnej (EDTA) ma na celu wykrycie i kwantyfikację zarówno krótkotrwałej, jak i długotrwałej ekspozycji na rtęć. Wynik jest niezbędny do oceny ryzyka toksycznego, monitorowania osób narażonych zawodowo oraz wspomagania diagnostyki klinicznej w przypadkach podejrzenia zatrucia rtęcią, które może wpływać na rozwój neurologiczny i funkcje poznawcze.
Wskazania kliniczne Potencjalna lub udokumentowana ekspozycja na rtęć w miejscu pracy (np.
przemysł chemiczny, produkcja termometrów, prace przy spawaniu) Objawy toksyczności rtęci: zaburzenia neurologiczne, drżenia, zaburzenia pamięci, zaburzenia zachowania, trudności w uczeniu się Ocena stanu zdrowia dzieci i młodzieży z podejrzeniem zaburzeń neurorozwojowych (autyzm, ADHD, zaburzenia rozwojowe), u których rtęć może pełnić rolę czynnika środowiskowego Kontrola poziomu rtęci po spożyciu dużych ilości ryb, produktów zawierających amalgamat dentystyczny lub po wypadkach laboratoryjnych Monitorowanie skuteczności działań zmniejszających narażenie (np.
zmiana środowiska pracy, terapia chelatacyjna) Metoda Stężenie rtęci oznacza się najczęściej przy użyciu technik wysokoczułych, takich jak: ICP‑MS (indukcyjnie sprzężona plazma – spektrometria masowa) – zapewnia precyzyjny pomiar w zakresie od 0,1 do kilku µg/L. Spektrometria absorpcji atomowej (AAS) z zimnym płomieniem – alternatywna metoda o nieco wyższym limicie wykrywalności, ale równie wiarygodna.
Próbka krwi pobierana jest do probówki z antykoagulantem EDTA, po czym jest poddawana procesowi trawienia kwasowego, aby uwolnić rtęć z białek i umożliwić jej dokładny pomiar. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga postu; można spożywać posiłki i płyny przed pobraniem krwi. Unikać spożywania dużych ilości ryb morskich oraz produktów zawierających amalgamat dentystyczny na 48 h przed pobraniem próbki, aby zminimalizować tymczasowy wzrost poziomu rtęci.
Próbka powinna być pobrana w warunkach wolnych od zanieczyszczeń metalicznych – używać jedynie jednorazowych igieł i probówek przeznaczonych do badań rtęci. W przypadku pacjentów z podejrzeniem hemolizy (np. trudny dostęp do żyły) należy oznaczyć ewentualną hemolizę, gdyż może wpływać na wynik. Interpretacja wyników Wartości referencyjne (zależne od laboratorium) zazwyczaj wynoszą: 0‑5 µg/L – poziom uznawany za prawidłowy u dorosłych i dzieci.