Cel badania Określenie całkowitej zawartości rtęci (Hg) w próbce biologicznej pacjenta w celu wyestymowania poziomu ekspozycji na ten pierwiastek oraz identyfikacji potencjalnego ryzyka toksyczności, szczególnie w układzie nerwowym. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące zatrucie rtęcią – zaburzenia neurologiczne, skórne, nefrologiczne. Kontrola pracowników narażonych zawodowo (np. przemysł chemiczny, stomatologia, produkcja termometrów).
Ocena ekspozycji u dzieci i dorosłych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), gdzie podwyższony poziom rtęci może wpływać na przebieg i nasilenie objawów. Monitorowanie skuteczności terapii chelatującej oraz ocena post‑terapeutycznego usuwania rtęci. Badania przesiewowe w populacjach o podwyższonym ryzyku (np. spożycie dużej ilości ryb, zamieszkiwanie w rejonach z emisją rtęci).
Materiał biologiczny Krew (serum lub osocze) – najczęściej stosowana do oceny aktualnego poziomu rtęci w organizmie. Mocz (zbiór 24‑godzinny) – odzwierciedla wydalanie rtęci i jest przydatny przy ocenie dynamiki usuwania. Włosy – pozwalają na retrospektywną ocenę długoterminowej ekspozycji; pobiera się fragment najbliższy skórze (ok. Paznokcie – dodatkowy materiał do oceny chronicznego obciążenia, szczególnie w badaniach populacyjnych.
Metoda Stężenie rtęci wyznacza się metodami o wysokiej czułości, takimi jak: Spektrometria masowa z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS) – umożliwia wykrycie stężeń Spektrometria absorpcji atomowej (AAS) – alternatywna technika o podobnej precyzji. Obie metody charakteryzują się niskim progiem wykrywalności, wysoką powtarzalnością oraz odpornością na zakłócenia matrix‑owe.
Przygotowanie pacjenta i pobieranie próbki Wymagania zależą od wybranego materiału: Krew: pobranie po 12‑godzinnym poście; unikać suplementów zawierających siarczki, chelaty oraz produktów bogatych w rtęć (np. Mocz: zbiór 24‑godzinny w czystych pojemnikach bez dodatku konserwantów; w dniu zbioru ograniczyć spożycie ryb i innych źródeł rtęci. Włosy: nie myć szamponem zawierającym metale ciężkie w ciągu 48 h przed pobraniem; odciąć fragment najbliższy skórze (ok.
3 cm), umieścić w szczelnej, wolnej od metali pojemności. Paznokcie: przyciąć i oczyścić z pyłu, przechowywać w szczelnym pojemniku. Wszystkie próbki powinny być transportowane w temperaturze 2‑8 °C i analizowane w krótkim czasie, aby uniknąć przemieszczenia rtęci między matrycą a pojemnikiem. Interpretacja wyników Zakresy referencyjne różnią się w zależności od materiału i metody pomiaru: Krew (serum/osocze): 15 µg/L – toksyczność kliniczna wymagająca interwencji.