Cel badania Test ocenia zdolność organizmu do utrzymania stałego stężenia jonów wodorowych (pH) w krwi, analizując jednocześnie parametry związane z wymianą gazową i buforami metabolicznymi. Dzięki temu można rozróżnić zaburzenia metaboliczne i oddechowe, które mogą oddziaływać na funkcjonowanie mózgu i układu nerwowego. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące zaburzenia kwasowo‑zasadowej: duszność, zawroty głowy, osłabienie, nudności, wymioty.
Kontrola chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc (COPD), astma, sepsa. Ocena stanu metabolicznego u pacjentów z autyzmem (ASD), PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, gdzie nieprawidłowa równowaga kwasowo‑zasadowa może nasilać objawy neurologiczne i behawioralne. Monitorowanie terapii farmakologicznej i dietetycznej, zwłaszcza przy podawaniu leków wpływających na oddychanie (np.
opioidy) lub na gospodarkę kwasowo‑zasadową (np. diuretyki, leki przeciwzakrzepowe). Ocena stanu przed i po interwencjach medycznych, takich jak operacje, intensywna terapia czy wprowadzanie diety ketogenicznej. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Próbka: krew tętnicza (zwykle z tętnicy promieniowej). W sytuacjach, gdy pobranie tętnicze jest niemożliwe, dopuszcza się krew żylą, jednak interpretacja wymaga uwzględnienia różnic w ciśnieniu parcjalnym CO₂.
Objętość: 1‑2 ml pobrane do probówki z antykoagulantem (heparyna lub fluorek sodu) oraz oddzielnej probówki przeznaczonej do pomiaru gazometrii. Przygotowanie: pacjent powinien znajdować się w stanie spoczynku, unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych dawek kofeiny na co najmniej 2 godziny przed pobraniem. W przypadku dzieci i osób z ASD zaleca się minimalizowanie stresu – pobranie może odbywać się w obecności opiekuna, w cichym i przyjaznym otoczeniu.
Warunki transportu: próbka musi być analizowana niezwłocznie (najlepiej w ciągu 5‑10 min) przy temperaturze pokojowej, aby uniknąć zmian w wartości pH. Metoda Analiza gazometrii krwi przeprowadzana jest przy użyciu automatycznych analizatorów gazowych, które jednocześnie określają: pH – wskaźnik kwasowości (norma: 7,35‑7,45). pCO₂ – ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla (norma: 35‑45 mm Hg). HCO₃⁻ – stężenie dwuwęglanów (norma: 22‑26 mmol/L).
Base excess (BE) – nadmiar lub niedobór zasady (norma: –2 do +2 mmol/L). Anion gap – różnica między kationami a anionami, pomocna w różnicowaniu przyczyn kwasicy metabolicznej (norma: 8‑16 mmol/L). Opcjonalnie: laktat oraz pO₂ – dodatkowe wskaźniki utlenowania i metabolizmu. Interpretacja wyników Rozpoznanie opiera się na zestawieniu wartości pH, pCO₂ i HCO₃⁻, a także na ocenie BE i anion gap.