Cel badania Badanie równowagi kwasowo-zasadowej (gazometria krwi tętniczej) ma na celu określenie parametrów opisujących stan kwasowo-zasadowy organizmu: pH, ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla (pCO₂), ciśnienie parcjalne tlenu (pO₂), stężenie jonów wodorowęglanowych (HCO₃⁻) oraz nadmiar zasady (BE). Wyniki umożliwiają rozpoznanie i monitorowanie zaburzeń metabolicznych i oddechowych oraz ich wpływu na funkcjonowanie mózgu i rozwój neuro‑rozwojowy.
Wskazania kliniczne Ocena przyczyn i nasilenia kwasicy lub zasadowicy metabolicznej (np. cukrzycowa ketoacidaza, niewydolność nerek, zatrucia). Diagnostyka zaburzeń oddechowych prowadzących do zmian kwasowo-zasadowych (np. niewydolność oddechowa, obturacyjne zaburzenia płuc). Monitoring pacjentów w intensywnej terapii, po operacjach, w anestezjologii oraz w stanach krytycznych.
Kontrola równowagi kwasowo-zasadowej w ciąży (ICD‑10 O29) – szczególnie ważne przy ryzyku hipokaliemii, hiperwentylacji lub zaburzeń metabolicznych. Ocena wpływu zaburzeń kwasowo-zasadowych na rozwój neuro‑rozwojowy u dzieci i młodzieży, w tym u osób z ASD, PANS/PANDAS. Diagnostyka przy podejrzeniu zaburzeń metabolicznych w chorobach układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego oraz endokrynologicznego.
Metoda Próbka pobierana jest z tętnicy (najczęściej promieniowej) do probówki z heparyną, aby zapobiec krzepnięciu. Analiza odbywa się natychmiast przy użyciu automatycznego analizatora gazometrii, który mierzy pH, pCO₂, pO₂, HCO₃⁻ oraz BE. Wyniki podaje się w standardowych jednostkach: pH (jednostka), mmHg dla pCO₂ i pO₂, mmol/L dla HCO₃⁻ i BE.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga postu; zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości kofeiny na kilka godzin przed pobraniem. Pacjent powinien leżeć w pozycji półsiedzącej lub leżącej, aby zapewnić stabilność ciśnienia tętniczego. W przypadku badań w ciąży należy poinformować pacjentkę o minimalnym ryzyku pobrania krwi tętniczej.
Po pobraniu próbki należy ją natychmiast poddać analizie (ideally Interpretacja wyników Typowe zakresy referencyjne dla zdrowych dorosłych: pH: 7,35‑7,45 pCO₂: 35‑45 mmHg pO₂: 80‑100 mmHg (przy podawaniu tlenu może być wyższy) HCO₃⁻: 22‑26 mmol/L BE: –2 do +2 mmol/L Odchylenia od normy wskazują na: Kwasica metaboliczna – niskie pH, niskie HCO₃⁻, prawidłowe lub obniżone pCO₂ (kompensacja oddechowa).