Cel badania Test ma na celu identyfikację przeciwciał skierowanych przeciwko składnikom cytoplazmy granulocytów, zwanych ANCA (ang. anti‑neutrophil cytoplasmic antibodies). Badanie rozróżnia przeciwciała skierowane przeciwko białku proteazie 3 (PR3) oraz mieloperoksydazie (MPO), które są charakterystyczne dla wielu zapalnych chorób naczyń.
Wskazania kliniczne Podejrzenie choroby układu naczyń związanej z ANCA, takiej jak ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (GPA), mikroskopowa zapalenie naczyń (MPA) czy zapalenie naczyń wywołane lekami. Monitorowanie aktywności choroby oraz efektywności leczenia u pacjentów, u których wcześniej stwierdzono dodatnie ANCA.
Ocena nieprawidłowości immunologicznych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdzie podwyższone poziomy przeciwciał autoimmunologicznych mogą współistnieć z objawami zapalnymi. Diagnostyka różnicowa przy objawach ogólnoustrojowych, takich jak przewlekła gorączka, utrata masy ciała, zapalenie nerek (glomerulonephritis) czy płuc (alveolitis). Materiał biologiczny Surowica lub osocze pobrane z żyły – zaleca się 5‑10 ml krwi, pobranej w warunkach spoczynku.
Metoda Badanie przeprowadza się przy użyciu trzech komplementarnych technik, co zwiększa zarówno czułość, jak i swoistość wykrywania ANCA. GIF – immunofluorescencja pośrednia: preparaty z etanolem utrwalonymi neutrofilami są poddawane działaniu surowicy pacjenta; obserwuje się wzorce fluorescencji c‑ANCA (cytoplazmatyczny) i p‑ANCA (perinuclearny).
GAT – test ELISA: ilościowy pomiar przeciwciał przeciwko PR3 i MPO przy użyciu enzymatycznej immunoanalizy, co pozwala na określenie ich stężenia w jednostkach IU/ml. MAIGA – multiplex assay immunoglobulin‑based: jednoczesne oznaczenie kilku specyficznych antygenów ANCA w jednej probie, co podnosi wykrywalność słabych reakcji i redukuje potrzebę dodatkowych prób. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań.
Próbkę krwi pobiera się w stanie spoczynku, bez konieczności głodówki. Należy unikać pobierania w trakcie ostrej infekcji, intensywnej aktywności fizycznej lub w krótkim okresie po podaniu wysokich dawek immunosupresantów, gdyż mogą one zafałszować wynik. Interpretacja wyników c‑ANCA (PR3‑pozytywne) – silnie sugeruje ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń; wysokie titre często korelują z aktywną fazą choroby.