Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko enzymowi ATP-aza (pompa protonowa) komórek okładzinowych żołądka. Obecność tych autoprzeciwciał jest charakterystyczna dla autoimmunologicznego zapalenia żołądka (autoimmunologicznej gastritis) oraz niedokrwistości złośliwej (pernicious anemia), które mogą prowadzić do niedoboru witaminy B12 i zaburzeń neurologicznych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka (ICD‑10 K29.5). Niedokrwistość złośliwa (ICD‑10 D51.0) oraz niejasne niedobory witaminy B12. Objawy neurologiczne lub psychiatryczne, w tym zaburzenia neurorozwojowe (np. autyzm, ADHD) mogące wynikać z niedoboru B12. Monitorowanie pacjentów po leczeniu immunosupresyjnym lub po eradykacji Helicobacter pylori w kontekście ryzyka autoimmunizacji.
Badanie kontrolne u osób z rodzinną historią autoimmunologicznego gastritis. Materiał biologiczny Jednorazowa pobrana próbka krwi żylnej – surowica (minimum 2 ml). Próbka powinna być pobrana w warunkach aseptycznych i niezwłocznie odwirowana, a surowica zamrożona w temperaturze –20 °C lub niższej do momentu analizy.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiluminescencyjną (CLIA), które umożliwiają ilościowy pomiar poziomu przeciwciał IgG i/lub IgA przeciwko ATP‑azie. Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub jako stosunek do wartości kontrolnej.
Interpretacja wyników Wynik ujemny (poniżej ustalonego progu, zazwyczaj Wynik dodatni (≥ 20 U/ml) – obecność autoprzeciwciał, sugeruje autoimmunologiczną gastritis; wyższe wartości (np. > 100 U/ml) zwiększają prawdopodobieństwo aktywnej choroby. Wysokie titry mogą wymagać dalszych badań: pomiar poziomu kwasu żołądkowego, test Schillinga, ocena poziomu witaminy B12 i kwasu foliowego.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania – nie jest konieczna podaż na czczo. Należy jednak poinformować pacjenta, aby przed pobraniem krwi nie przyjmował dużych dawek suplementów witaminy B12 lub leków immunosupresyjnych, które mogą wpłynąć na wynik. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Utrzymujący się niedobór witaminy B12, będący konsekwencją autoimmunologicznego zapalenia żołądka, może wpływać na rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego.