Cel badania Test ma na celu określenie koncentracji prolaktyny w surowicy krwi w dwóch momentach: przed podaniem metoklopramidu (MTC) oraz po upływie 120 min od podania dawki 10 mg leku. Porównanie obu wyników umożliwia ocenę zdolności przysadki mózgowej do zwiększonego wydzielania hormonu po zahamowaniu dopaminy, głównego inhibitora prolaktyny.
Wskazania kliniczne diagnozowanie i monitorowanie stanów hiperprolaktynemii; różnicowanie przyczyn podwyższonego poziomu prolaktyny, takich jak gruczolak przysadki, przyjmowane leki, ciąża, stres lub zaburzenia metaboliczne; ocena funkcji przysadki po podaniu antagonistów dopaminy, w tym metoklopramidu, w ramach testów prowokacyjnych; badanie przy zaburzeniach miesiączkowania, niepłodności, galaktorrhee oraz innych objawach klinicznych związanych z nadmiarem prolaktyny; monitorowanie terapii farmakologicznej wpływającej na oś podwzgórze‑przysadka‑nadnercza, w szczególności u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których obserwuje się nieprawidłowości hormonalne.
Materiał biologiczny krew – surowica; pobranie 5 ml krwi do probówki z dodatkiem koagulantu (np. żelatyny) w warunkach aseptycznych.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem próbki zaleca się: unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w ciągu 24 h przed badaniem, gdyż mogą one sztucznie podnieść poziom prolaktyny; zaprzestanie przyjmowania leków wpływających na wydzielanie prolaktyny (neuroleptyki, niektóre leki przeciwdepresyjne, estrogeny, leki przeciwpsychotyczne) przynajmniej 24 h przed testem, chyba że lekarz zdecyduje inaczej; standardowy tryb żywieniowy – nie wymaga się postu, ale zaleca się nie spożywać obfitego posiłku w ciągu 30 min przed pobraniem krwi; przyjmowanie metoklopramidu w dawce 10 mg podawanej doustnie lub dożylnie zgodnie z protokołem badania.
Metoda oznaczenia Stężenie prolaktyny oznacza się metodą immunochemiczną, najczęściej immunoenzymatycznym testem chemiluminescencyjnym (CLIA) lub immunoenzymatycznym (ELISA). Metoda charakteryzuje wysoką czułość (dolny próg wykrywalności Interpretacja wyników Zakres referencyjny dla dorosłych wynosi zazwyczaj 5‑25 ng/ml, choć wartości graniczne mogą się różnić w zależności od laboratorium i płci.
Wzrost prolaktyny po podaniu MTC (30‑100 % w stosunku do wyniku wyjściowego) – sugeruje prawidłową zdolność komórek przysadkowych do zwiększonej sekrecji po odblokowaniu receptora dopaminowego. Brak istotnego wzrostu lub spadek poziomu – może wskazywać na uszkodzenie komórek prolaktynowych, niewydolność przysadki lub jednoczesne działanie leków hamujących wydzielanie prolaktyny.