Cel badania Określenie koncentracji progesteronu w surowicy krwi ma na celu ocenę funkcjonowania osi podwzgórze‑przysadka‑jajniki oraz potwierdzenie prawidłowości procesów przygotowawczych macicy do implantacji i utrzymania ciąży. Wskazania kliniczne Monitorowanie fazy lutealnej po owulacji lub po zabiegu wspomaganego rozrodu (IVF). Diagnostyka przyczyn niepłodności, w tym niewystarczającej produkcji ciałka żółtego. Ocena ryzyka poronienia w pierwszym trymestrze ciąży.
Badanie przy podejrzeniu zaburzeń hormonalnych, takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS) czy niewydolność lutealna. Kontrola terapii hormonalnej, w tym podawania progestagenów. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – badanie może pomóc wyjaśnić wpływ nieprawidłowego poziomu progesteronu na rozwój mózgu i zachowania u osób z ASD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Materiał biologiczny Do oznaczania stosuje się krew żylna pobraną w warunkach sterylnych; po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, z której wyciąga się próbkę do analizy. Metoda Stężenie progesteronu określa się najczęściej metodą immunochemiczną – immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub testem immunologiczno‑chemiluminescencyjnym (CLIA).
Testy te opierają się na specyficznej reakcji przeciwciał z hormonem, co pozwala na precyzyjne pomiary w zakresie od kilku ng/ml do kilkuset ng/ml. Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest zazwyczaj w określonym dniu cyklu (np. w dniu 21‑23 w cyklu 28‑dniowym) lub w wyznaczonym terminie po zabiegu ART. Pacjentka nie powinna przyjmować hormonów, suplementów z progesteronem ani leków wpływających na gospodarkę hormonalną bez konsultacji z lekarzem.
Interpretacja wyników Wartości w fazie folikularnej (dni 1‑14) są zazwyczaj niskie ( W fazie lutealnej (dni 15‑28) poziom wzrasta, zwykle 5‑20 ng/ml, w zależności od indywidualnych cech. Poziomy powyżej 20 ng/ml w pierwszym trymestrze mogą wskazywać na ciążę. Zbyt niski poziom w fazie lutealnej może sugerować niewydolność lutealną, co wymaga dalszej diagnostyki i ewentualnej terapii progestagenowej.
Wysokie stężenia poza ciążą mogą być efektem przyjmowania leków progestagenowych lub rzadkich guzów wydzielających progesteron. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Progesteron wykazuje właściwości neuroprotekcyjne i modulujące syntezę neuroprzekaźników.