Cel badania Badanie ma na celu identyfikację i ilościowe oznaczenie w surowicy krwi szerokiego spektrum substancji psychoaktywnych, leków o potencjale uzależniającym oraz ich metabolitów. Uzyskane wyniki pozwalają określić, czy dana osoba spożywała narkotyki lub leki przeciwbólowe w ostatnim okresie, a także wspomagają diagnostykę toksykologiczną oraz ocenę czynników wpływających na rozwój neurologiczny.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące zatrucie substancjami psychoaktywnymi (np. zmiany świadomości, arytmie, drgawki). Kontrola zgodności z zaleceniami terapeutycznymi w przypadkach nadużywania opioidów, benzodiazepin, leków przeciwbólowych oraz innych środków uzależniających. Ocena wpływu używek na przebieg i nasilenie zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), szczególnie w kontekście współistniejących zaburzeń zachowania.
Wymogi prawne i sądowe – testy po wypadkach drogowych, w miejscu pracy, przy dochodzeniach kryminalistycznych. Przygotowanie do zabiegów chirurgicznych lub diagnostycznych, gdzie obecność narkotyków może zakłócić wyniki lub zwiększyć ryzyko powikłań. Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły (2‑5 ml). Próbka musi być pobrana w warunkach aseptycznych, niezwłocznie odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C.
Analiza powinna zostać wykonana najpóźniej w ciągu 24 h od pobrania. Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagane specjalne przygotowanie dietetyczne ani odstawienie leków. Pacjent powinien poinformować laboratorium o aktualnym przyjmowaniu leków, suplementów oraz o ostatnim spożyciu alkoholu lub substancji psychoaktywnych, aby uniknąć wyników fałszywie dodatnich.
Metoda Pierwszy etap polega na wstępnej kwalifikacji próbki metodami immunologicznymi – najczęściej testami ELISA lub szybkim testem immunochromatograficznym. Po uzyskaniu wyniku pozytywnego próbka jest poddawana potwierdzeniu wysoką rozdzielczością techniką chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas (LC‑MS/MS).
Technika LC‑MS/MS zapewnia jednoczesne oznaczenie wielu analytów (amfetamina, metamfetamina, kokaina, opiaty, kannabinoidy, benzodiazepiny, barbiturany, tramadol, metadon, fentanyl i ich metabolity) z granicą wykrywalności rzędu 0,1‑1 ng/ml oraz wysoką specyficznością. Zakres wykrywalnych substancji i okno detekcji Stymulanty: amfetamina, metamfetamina, kokaina. Opioidy: morfina, kodeina, heroina, metadon, tramadol, fentanyl. Kannabinoidy: THC i jego główne metabolity.