Cel badania Test ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom jądrowym neuronów (tzw. antygeny ANNA – neuronal nuclear antibodies). Obecność tych autoprzeciwciał może świadczyć o autoimmunologicznym zapaleniu mózgu, zespołach paraneoplastycznych oraz o możliwym udziale układu immunologicznego w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym w spektrum autyzmu.
Wskazania kliniczne Objawy neurologiczne sugerujące zapalenie mózgu, encefalopatię, ataksję lub neuropatię obwodową. Rozpoznanie zespołów paraneoplastycznych (np. anty-Hu, anty-Ri, anty-Yo) w kontekście nowotworów. Stany o niejasnej etiologii, w których podejrzewa się udział autoimmunizacji, np. nagłe pogorszenie funkcji poznawczych u osób z ASD, PANS/PANDAS. Ocena przyczyn nieprawidłowych wyników badań neuroobrazowych lub EEG, gdy podejrzewa się proces autoimmunologiczny.
Materiał Krew żylna – 5 ml pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantu. Surowica – po odwirowaniu próbki, przechowywana w temperaturze –20 °C do momentu analizy. Metoda Immunoblot (Western blot) z użyciem nitrocelulozowych membran, na których utrwalono wyselekcjonowane antygeny jądrowe neuronów. Surowica pacjenta jest rozcieńczana i inkubowana z membraną, a następnie wykrywana przy pomocy znakowanego przeciwciała wtórnego (np.
Reakcja enzymatyczna ujawnia obecność specyficznych przeciwciał w postaci charakterystycznych pasm. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego ani farmakologicznego. Zaleca się pobranie próbki w stanie spoczynku, najlepiej rano, po co najmniej 8‑godzinnym poście, aby uniknąć wpływu krótkotrwałych zmian metabolicznych na skład surowicy.
Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał jądrowych neuronów; nie wyklucza jednak innych przyczyn neurologicznych. Pozytywny wynik – wykrycie jednego lub kilku pasm odpowiadających specyficznym antygenom (np. Pozytywność wymaga dalszej oceny klinicznej oraz poszukiwania potencjalnego źródła nowotworowego. Wynik niejednoznaczny – słabe lub niejednoznaczne pasma; zaleca się powtórzenie badania lub dodatkowe testy (np.
testy immunofluorescencji, badania obrazowe). Ograniczenia i uwagi Test wykrywa jedynie przeciwciała przeciwko wybranym antygenom jądrowym; nie obejmuje przeciwciał przeciwko antygenom cytoplazmatycznym ani powierzchniowym. Wynik może być fałszywie dodatni w przypadku niedawnych infekcji wirusowych lub po szczepieniach, które indukują ogólną aktywację układu odpornościowego.