Cel badania Profil androgenny ma na celu precyzyjne określenie stężenia w surowicy krwi najważniejszych hormonów płciowych typu męskiego, w tym: testosteronu całkowitego i wolnego, dihydrotestosteronu (DHT), dehydroepiandrosteronu siarczanowego (DHEA‑S), androstenodionu, ewentualnie globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG), estradiolu, hormonu luteinizującego (LH) oraz folikulotropowego (FSH) – w zależności od wskazań klinicznych.
Analiza umożliwia ocenę funkcji gonad, aktywności nadnerczy oraz dostępności biologicznej androgenów, a także pozwala na kontrolę terapii hormonalnej. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące niedobór androgenów: spadek popędu seksualnego, chroniczne zmęczenie, utrata masy mięśniowej, osteoporoza. Objawy hiperandrogenizmu: trądzik, hirsutyzm, łysienie androgenowe, zaburzenia cyklu miesiączkowego (np. zespół policystycznych jajników – PCOS).
Nieprawidłowości w rozwoju płciowym – przedwczesne lub opóźnione dojrzewanie. Niepłodność męska lub kobieca związana z dysfunkcją hormonalną. Monitorowanie terapii zastępczej testosteronem, terapii antyandrogenowej lub innych interwencji endokrynologicznych. Ocena przyczyn klinicznych zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdzie badania sugerują związek poziomu androgenów z nasileniem objawów.
Rozpoznanie guzów androgenozależnych, hiperplazji nadnerczy, zespołu nadnerczowo‑gonadotropowego. Ocena ryzyka metabolicznego i sercowo‑naczyniowego związanego z podwyższonymi androgenami. Materiał biologiczny i metoda Materiał: 5 ml krwi pobranej z żyły, najlepiej w godzinach porannych (07:00‑09:00) po nocnym poście.
Metody analityczne: nowoczesne testy immunochemiczne (ELISA) oraz chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – technika drugiej generacji zapewniająca wysoką czułość, specyficzność i możliwość jednoczesnego oznaczenia kilku analytów. Analiza obejmuje zarówno całkowite, jak i wolne frakcje testosteronu oraz dodatkowe hormony wymienione powyżej. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien przyjść na pobranie krwi na czczo (co najmniej 8 h post).
Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, alkoholu oraz dużych dawek kofeiny w dniu badania. U kobiet w wieku rozrodczym wskazane jest podanie daty cyklu – optymalny termin to faza folikularna (dni 3‑10). Interpretacja wyników Wyniki należy zestawić z zakresami referencyjnymi dostosowanymi do płci, wieku oraz fazy cyklu menstruacyjnego. Kluczowe elementy interpretacji: Podwyższone poziomy testosteronu, DHT lub DHEA‑S mogą wskazywać na hiperandrogenizm (np.