Cel badania Test ma na celu wykrycie i charakterystykę przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz przeciwciał skierowanych przeciwko wyodrębnionym antygenom jądrowym (ENA) w surowicy krwi. Obecność tych autoprzeciwciał jest istotnym wskaźnikiem w diagnostyce wielu chorób autoimmunologicznych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie lub monitorowanie toczenia się chorób układu łącznego, takich jak: Sarkoidoza (ICD‑10: M35.0) Zespół Sjögrena (ICD‑10: M35.0) Zespół mieszany tkankowy (MCTD) (ICD‑10: M35.1) Zespół sklerodermii (systemic sclerosis) (ICD‑10: M34) Stwardnienie rozsiane (ICD‑10: G35) – w kontekście współistniejących zaburzeń autoimmunologicznych Choroba zapalna jelit (ICD‑10: K50‑K51) – w ocenie dodatkowych czynników autoimmunologicznych Rozpoznanie i różnicowanie zespołu nabytego zaburzenia neuropsychiatrycznego (PANS/PANDAS) oraz innych zaburzeń neurorozwojowych, w których obecność autoprzeciwciał może wpływać na przebieg kliniczny.
Ocena przyczyn niejasnych objawów skórnych, stawowych, mięśniowych lub ogólnoustrojowych. Materiał Krew żylna – pobrana do probówki z przeciwzakrzepowym dodatkiem żelazka (np. Surowica – 0,5‑1,0 ml, przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i nie dłużej niż 7 dni przed analizą. Metoda Badanie przeprowadzane jest metodą immunoblotu (Western blot). Surowica jest rozcieńczana i inkubowana na membranie nitrocelulozowej, na której utrwalono wyselekcjonowane antygeny jądrowe (np.
SSA/Ro, SSB/La, Sm, RNP, Scl‑70, Jo‑1, dsDNA). Po wiązaniu przeciwciał z antygenami, wykrywa się je przy użyciu znakowanego wtórnie przeciwciała (np. przeciw IgG HRP) i substratu chemiluminescencyjnego. Wynik jest oceniany semikwalitatywnie (ujemny, słaby, umiarkowany, silny) oraz podawany jako obecność konkretnych antygenów. Przygotowanie pacjenta Na noc przed pobraniem – zaleca się post od 8 h, ale nie jest to obowiązkowe, chyba że lekarz wskazał inaczej.
Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków przeciwzapalnych (np. AINS) 24 h przed pobraniem, gdyż mogą wpływać na wyniki. Informowanie laboratorium o przyjmowanych lekach immunosupresyjnych, sterydach oraz suplementach. Interpretacja wyników Ujemny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał ANA/ENA; nie wyklucza jednak wszystkich chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza we wczesnym stadium.
Pozytywny wynik ANA – może wskazywać na choroby układu łącznego; dalsza charakterystyka ENA jest niezbędna do precyzyjnego rozpoznania. Pozytywne przeciwciała ENA – identyfikacja konkretnego antygenu (np. SSA/Ro, SSB/La, Sm, RNP, Scl‑70) pozwala na skierowanie diagnostyki w stronę określonej choroby autoimmunologicznej.