Cel badania Analiza prążków oligoklonalnych IgG (kod ICD: PROG‑G) ma na celu wykrycie nieprawidłowej, lokalnej produkcji immunoglobuliny G w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Obecność dodatkowych prążków w płynie mózgowo‑rdzeniowym (CSF) w porównaniu do surowicy wskazuje na syntezę przeciwciał w obrębie mózgu i rdzenia kręgowego, co jest markerem przewlekłego zapalenia.
Wskazania kliniczne Potwierdzenie rozpoznania stwardnienia rozsianego (MS) oraz innych demielinizacyjnych chorób mózgu, takich jak neuromyelitis optica. Ocena stanu zapalnego w chorobach autoimmunologicznych obejmujących OUN (np. zapalenie mózgu, zapalenie rdzenia). Wykrywanie reakcji immunologicznej w zakażeniach CNS – wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych.
Badanie w kontekście zespołów neuropsychiatrycznych, w tym PANS/PANDAS oraz wybranych przypadków zaburzeń neurorozwojowych (np. autyzm), gdy istnieje podejrzenie neurozapalenia. Monitorowanie skuteczności terapii immunomodulującej (interferony, glatiramer, terapia przeciwciałami monoklonalnymi). Uzupełnienie diagnostyki w przypadkach niejasnych objawów neurologicznych, takich jak ataksja, parestezje czy zaburzenia widzenia.
Materiał biologiczny Płyn mózgowo‑rdzeniowy (CSF) – 5‑10 ml pobrany w warunkach sterylnych przy użyciu standardowej punkcji lędźwiowej. Surowica krwi – jednoczesny pobór około 5 ml, niezbędny do porównania profilu prążków w CSF i krwi. Metoda Do wykrywania oligoklonalnych prążków stosuje się izoelektryczne ogniskowanie (IEF) w żelu poliakrylamidowym, po którym następuje immunodetekcja IgG przy użyciu przeciwciał znakowanych enzymatycznie (np.
Procedura obejmuje: Rozdzielenie białek w CSF i surowicy w polu elektrycznym o zmiennym pH. Transfer białek na membranę nitrocelulozową. Inkubację z przeciwciałami anty‑IgG i rozwinięcie reakcji enzymatycznej, co uwidacznia prążki. Porównanie liczby i rozmieszczenia prążków w CSF i surowicy – dodatkowe prążki wyłącznie w CSF są interpretowane jako pozytywne.
Alternatywne lub uzupełniające techniki obejmują immunofiksację w żelu (IEF‑IF) oraz analizę indeksu IgG (CSF/serum albumin i IgG), a także tzw. reakcję MRZ (wzrost przeciwciał przeciwko measles, rubella, zika), które zwiększają czułość diagnostyczną. Interpretacja wyników Pozytywny – wykryto co najmniej dwa dodatkowe prążki IgG w CSF, nieobecne w surowicy. Wynik ten potwierdza wewnątrzczaszkową syntezę przeciwciał i sugeruje przewlekłe zapalenie OUN.