Cel badania Badanie ma na celu identyfikację oraz ilościową ocenę prążków oligoklonalnych klasy IgG w płynie mózgowo‑rdzeniowym (CSF) i ich porównanie z profilem IgG w surowicy krwi. Obecność prążków wyłącznie w CSF świadczy o lokalnej (wewnątrzczaszkowej) syntezie immunoglobulin, co jest charakterystyczne dla wielu stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i różnicowanie demielinizacyjnych chorób CNS, zwłaszcza stwardnienia rozsianego (SM) oraz spektrum neuromyelitis optica. Ocena zapalenia mózgu lub rdzenia w przebiegu infekcji wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych oraz w chorobach autoimmunologicznych (np. zapalenie mózgu, zapalenie rdzenia, zapalenie wielopostaciowe).
Wspomaganie rozpoznania zespołów neuroimmunologicznych związanych z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm, PANS/PANDAS, oraz innych niejasnych encefalopatii. Monitorowanie postępu choroby oraz odpowiedzi na terapię immunomodulującą w schorzeniach zapalnych CNS. Rozpoznanie przyczyn przewlekłych bólów głowy, zaburzeń poznawczych lub innych objawów neurologicznych, gdy podejrzewa się podłoże zapalne.
Materiał biologiczny Płyn mózgowo‑rdzeniowy (CSF) – 5‑10 ml pobrany w trakcie standardowej punkcji lędźwiowej. Surowica krwi – 5 ml pobrana jednocześnie z próbą CSF, aby umożliwić bezpośrednie porównanie profilu IgG. Metoda Próbki poddawane są elektroforezie izoelektrycznej (IEF) w żelu poliakrylamidowym, po czym następuje immunoblotowanie przy użyciu przeciwciał anty‑IgG. Uzyskany wzór prążków jest oceniany wizualnie oraz przy pomocy oprogramowania do analizy obrazu.
Wynik klasyfikuje się według następujących schematów: Typ 1 (negatywny) – brak prążków w CSF lub identyczny zestaw w obu próbkach. Typ 2 (pozytywny) – co najmniej dwa prążki wyłącznie w CSF, co wskazuje na wyraźną wewnątrzczaszkową syntezę IgG. Typ 3 (równoległe) – prążki występują w CSF i surowicy, ale ich liczba w CSF jest wyższa, sugerując częściową syntezę w mózgu. Typ 4 (monoklonalny) – pojedynczy silny prążek w CSF, rzadko spotykany, wymaga dalszej oceny klinicznej.
Dodatkowo, w ramach tego samego zestawu można obliczyć wskaźnik IgG (IgG index) oraz stosunek albuminy CSF/serum, co zwiększa diagnostyczną precyzję. Przygotowanie pacjenta Post nie jest wymagany; pacjent może spożywać posiłki normalnie. Przed punkcją należy wykluczyć przeciwskazania, takie jak zaburzenia krzepnięcia, przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryna, NOAC), infekcje skóry w miejscu nakłucia oraz podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe.