Cel badania Badanie pozostałości trawienia w kale ma na celu ocenę efektywności procesów trawiennych i wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Analizuje się obecność niestrawionych cząstek pokarmowych, tłuszczu, węglowodanów oraz enzymów trzustkowych, co pozwala wykryć zaburzenia takie jak niewydolność trzustki, celiakia, zespół złego wchłaniania czy przerost flory bakteryjnej.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące zaburzenia wchłaniania: biegunka tłuszczowa, wzdęcia, utrata masy ciała, niedobory witamin. Podejrzenie niewydolności exokrynnej trzustki (ICD‑10 K86.1). Diagnostyka celiakii i innych chorób jelit (ICD‑10 K90.0‑K90.9). Ocena wpływu dysbiozy jelitowej na zaburzenia neurorozwojowe, w tym ASD (ICD‑10 F84.0). Monitorowanie skuteczności terapii dietetycznej lub enzymatycznej.
Metoda Próbka kału poddawana jest szeregowi analiz laboratoryjnych: Mikroskopia – wykrywanie niestrawionych cząstek pokarmowych (białka, skrobi, błonnika). metodą Sudan III lub Oil Red O) – ilościowe oznaczanie tłuszczu w kale, co pozwala ocenić steatozę (biegunka tłuszczowa). Test enzymatyczny na elastazę trzustkową – pomiar aktywności elastazy w kale, wskaźnik funkcji exokrynnej trzustki.
Badanie węglowodanów redukujących – wykrywanie nieprzetworzonego laktozy, fruktozy, co może sugerować nietolerancje. Interpretacja wyników Obecność znaczących ilości niestrawionych cząstek białka lub skrobi wskazuje na niewłaściwe trawienie enzymatyczne. Wysoki poziom tłuszczu w kale (>5 g/100 g kału) sugeruje steatozę, typową dla niewydolności trzustki lub celiakii.
Obniżona aktywność elastazy trzustkowej ( Wyniki nieprawidłowe mogą wyjaśniać objawy neurologiczne poprzez zaburzenia osi jelito‑mózg, co jest szczególnie istotne w pacjentach z ASD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Przygotowanie pacjenta Próbka kału należy pobrać w warunkach higienicznych, unikając zanieczyszczenia moczem lub wodą.
Zaleca się: Nie przyjmowanie antybiotyków, probiotyków i leków zobojętniających kwas żołądkowy przez co najmniej 14 dni przed pobraniem próbki. Wstrzymanie suplementów enzymatycznych (np. pankreatyny) na 48 h przed badaniem. Stosowanie zwykłej diety (bez specjalnych ograniczeń) w dniu pobrania próbki, aby odzwierciedlić typowy proces trawienia. Zgromadzenie co najmniej 5 g (ok. 1 łyżeczka) stolej, dobrze wymieszanej próbki w szczelnym pojemniku.