Cel badania Pomiar stężenia potasu w kale służy ocenie gospodarki elektrolitowej organizmu oraz identyfikacji przyczyn długotrwałych, nawracających biegunek i zaburzeń wchłaniania. Wynik umożliwia rozróżnienie biegunek wydzielniczych od osmotycznych i wspiera diagnostykę hipokaliemii pochodzenia przewodu pokarmowego.
Wskazania kliniczne przewlekłe biegunki trwające ponad 4 tygodnie, których etiologia nie jest jasna; objawy hipokaliemii – skurcze mięśni, drżenia, zaburzenia rytmu serca, zmęczenie; zaburzenia równowagi wodno‑elektrolitowej i kwasowo‑zasadowej; choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna, celiakia); zespół jelita drażliwego oraz inne dysfunkcje motoryki jelit; nadużywanie leków przeczyszczających, w tym preparatów psychotropowych; monitorowanie stanu elektrolitowego u pacjentów z ASD lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których zmiany w poziomie potasu mogą wpływać na objawy neurologiczne.
Przygotowanie pacjenta Próbka nie wymaga specjalnej diety, ale zaleca się unikanie suplementów potasu oraz leków zwiększających perystaltykę jelit (np. duże dawki magnezu) przez co najmniej 24 h przed pobraniem. Pacjent powinien oddać świeży stolec, najlepiej rano, aby uniknąć wpływu diety z późniejszych posiłków. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka kału (kod ICD: K‑KAL).
Próbkę należy pobrać w czystym pojemniku, szczelnie zamknąć i dostarczyć do laboratorium w temperaturze 2‑8 °C, najlepiej w ciągu 24 h od pobrania. Jeśli transport jest dłuższy, próbkę można zamrozić (‑20 °C) na maksymalnie 7 dni. Metoda Stężenie potasu wyznacza się jedną z następujących technik: elektroda jonoselektywna (ISE) – szybka i precyzyjna metoda, wymagająca rozcieńczenia próbki i filtracji; spektrofotometria z użyciem odczynników kompleksujących potas, np.
krystalicznego tiocianianu sodu; flame photometry – tradycyjna metoda pomiaru intensywności płomienia po wprowadzeniu próbki. Wynik podaje się w milimolach na kilogram masy kału (mmol/kg). Jednoczesne oznaczenie sodu i chloru w kale może dostarczyć dodatkowych informacji o równowadze elektrolitowej.
Interpretacja wyników Stężenie obniżone – wskazuje na zwiększoną utratę potasu przez przewód pokarmowy (biegunka wydzielnicza, wymioty) lub na niewystarczające wchłanianie w jelicie cienkim. Stężenie podwyższone – może świadczyć o uszkodzeniu bariery jelitowej, biegunkach osmotycznych lub o nadużywaniu leków przeczyszczających, które zwiększają wydalanie potasu w kale.