Cel badania Pomiar poziomu peptydu C (C‑peptydu) w surowicy służy do oceny ilości proinsuliny przekształcanej w insulinę w komórkach β wysp Langerhansa. Dzięki temu można określić rzeczywistą aktywność beta‑komórek, odróżnić insulinę produkowaną endogennie od podanej egzogennie oraz wykryć guzy trzustki wydzielające insulinę (insulinoma).
Wskazania kliniczne Rozpoznanie przyczyn niejasnej hipoglikemii, w tym insulinoma, hiperinsulinemia wtórna oraz zespół insulinowy po podaniu leków stymulujących wydzielanie insuliny. Ocena rezerwy beta‑komórek u pacjentów z cukrzycą typu 1 i typu 2, szczególnie w kontekście intensywnej terapii insulinowej lub po przeszczepie wysp. Monitorowanie przebiegu choroby i skuteczności leczenia insuliną lub lekami stymulującymi wydzielanie insuliny (np.
Diagnostyka rzadkich nowotworów trzustki wydzielających insulinę oraz ocena hiperinsulinemii w stanach przedcukrzycowych. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np. autyzm, ADHD) – badanie może pomóc w identyfikacji zaburzeń metabolicznych wpływających na rozwój mózgu, takich jak insulinooporność lub nieprawidłowa funkcja beta‑komórek. Materiał biologiczny Próbka krwi pobrana z żyły, najczęściej w postaci surowicy lub osocza.
Zaleca się pobranie po 8‑12‑godzinnym okresie postu, aby zminimalizować wpływ posiłku na poziom peptydu C. Przygotowanie pacjenta Post trwający 8‑12 godzin przed pobraniem krwi; dozwolone picie wody. Unikanie podania insuliny, sulfonylomocyn, glinidy lub innych leków wpływających na sekrecję insuliny przynajmniej 24 h przed badaniem. W przypadku badań dynamicznych (np. test tolerancji glukozy) należy stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego.
U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się interpretację wyników z uwzględnieniem eGFR, gdyż peptyd C jest wydalany głównie przez nerki. Metoda Stężenie peptydu C oznacza się najczęściej metodą immunochemiluminescencji (ICMA) lub testem immunoenzymatycznym ELISA.
Obie techniki charakteryzują się wysoką czułością (detekcja Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 0,5‑2,0 ng/mL (wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium i użytej metody). Poziomy podwyższone – wskazują na zwiększoną sekrecję insuliny; mogą wystąpić w insulinomie, hiperinsulinemicznym stanie przedcukrzycowym, przy przyjmowaniu leków stymulujących wydzielanie insuliny lub w niektórych przypadkach zespołach metabolicznych.