Cel badania Badanie ma na celu precyzyjne zmierzenie poziomu parathormonu (PTH) – hormonu wydzielanego przez przytarczyce, który odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu równowagi wapniowo-fosforanowej, wpływając na kości, nerki i aktywację witaminy D. Wskazania kliniczne Podejrzenie zaburzeń gospodarki wapniowo‑fosforanowej (hiperkalcemia, hipokalcemia). Diagnostyka pierwotnego lub wtórnego nadczynności przytarczyc.
Ocena przytarczyc w chorobach nerek przewlekłych oraz w przewlekłej niewydolności nerek. Monitorowanie terapii witaminy D, suplementacji wapnia lub leków wpływających na przytarczyce. Badanie przy podejrzeniu zespołu hipoparatyroidyzmu po operacji tarczycy. Wspomaganie diagnostyki chorób autoimmunologicznych z udziałem przytarczyc. Ocena wpływu zaburzeń mineralizacji na rozwój mózgu u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD.
Materiał i pobranie Do analizy wykorzystuje się krew żylna pobraną w warunkach sterylnych. Dostępne są trzy typy próbek: Surowica – po odwirowaniu krwi, najczęściej stosowana w testach immunochemicznych. Osocze z EDTA – przeznaczone do metod wymagających antykoagulantu. Krew żylna (nieprzetworzona) – w niektórych laboratoriach do natychmiastowego oznaczenia. Ze względu na wyraźny rytm dobowy wydzielania PTH, zaleca się pobranie próbki rano, najlepiej między 7:00 a 9:00.
Metoda Stężenie PTH oznacza się metodą immunochemiczną, najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub immunofluorescencją. Testy te wykorzystują przeciwciała monoklonalne o wysokiej swoistości, które wiążą się z cząsteczką PTH, umożliwiając ilościowy pomiar przy pomocy spektrofotometrii lub fluorometrii.
Przygotowanie pacjenta Przygotowanie do pobrania jest proste: Nie jest wymagana pełna 8‑godzinna post, ale zaleca się unikanie posiłków bogatych w wapń w ciągu 12 h przed pobraniem. Suplementy wapnia, witaminy D oraz leki wpływające na przytarczyce (np. lit, bisfosfoniany) powinny być odstawione na co najmniej 24 h, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Pacjent powinien być w stanie spoczynku, unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu badania.
Wskazane jest pobranie krwi rano, aby zminimalizować wpływ naturalnych wahań poziomu hormonu. Interpretacja wyników Zakresy referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od metody i laboratorium, lecz typowo wynoszą: 15‑65 pg/ml – prawidłowy poziom PTH. Wartości powyżej normy mogą wskazywać: pierwotną nadczynność przytarczyc (wysokie PTH + wysokie wapń we krwi), wtórną nadczynność przytarczyc (wysokie PTH przy niskim lub prawidłowym wapniu, np.