Cel badania Określenie dokładnego stężenia paracetamolu (acetaminofenu) w surowicy krwi w celu: potwierdzenia prawidłowego wchłaniania po podaniu leku, monitorowania terapii przeciwbólowej i przeciwgorączkowej, wczesnego wykrycia przedawkowania i oceny ryzyka uszkodzenia wątroby, wsparcia decyzji klinicznych w sytuacjach nagłych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, którzy mogą wymagać częstszego stosowania leków przeciwbólowych.
Wskazania kliniczne Kontrola poziomu leku po jednorazowym lub powtarzanym podaniu paracetamolu. Ocena przyczyn podwyższonego ALT/AST lub podejrzenia toksycznego uszkodzenia wątroby. Badanie w sytuacji podejrzenia przedawkowania (np. przypadkowe przyjęcie dużej dawki). Monitorowanie pacjentów przy długotrwałej terapii przeciwbólowej, w tym dzieci i młodzieży z ASD, PANS/PANDAS lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Ocena interakcji lekowych wpływających na metabolizm paracetamolu (np. leki indukujące enzymy cytochromu P450). Materiał biologiczny Krew żylna – surowica. Próbka pobierana jest w warunkach sterylnych, najczęściej po 1–2 godzinach od podania doustnego leku, aby uzyskać maksymalne stężenie szczytowe.
Metoda Stężenie paracetamolu w surowicy oznaczane jest metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z detekcją masową (LC‑MS/MS) lub metodą immunochemiczną (ELISA) zatwierdzoną do diagnostyki klinicznej.
Metoda zapewnia czułość rzędu 0,5 µg/ml i precyzję Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak zaleca się: Unikanie podawania dodatkowych dawek paracetamolu przed pobraniem próbki, Utrzymanie stałego czasu od ostatniej dawki (zwykle 1–2 h) dla porównywalności wyników, Informowanie laboratorium o przyjmowanych lekach oraz ewentualnych schorzeniach wątroby.
Interpretacja wyników Typowe zakresy terapeutyczne w surowicy (po jednorazowym podaniu 10–15 mg/kg): 10–20 µg/ml – stężenie szczytowe po prawidłowym wchłynięciu. >30 µg/ml – zwiększone ryzyko toksyczności wątroby, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu. >150 µg/ml – wyraźny przedawkowanie, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Wartości poniżej 5 µg/ml wskazują na niewystarczające wchłonięcie lub zbyt wczesny pobranie próbki.