Cel badania Panel wątrobowy rozszerzony ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał autoimmunologicznych skierowanych przeciwko wybranym antygenom wątrobowym: Sp100, PML, gp210, LKM‑1, LC‑1, SLA/LP oraz Ro‑52. Obecność tych przeciwciał jest kluczowa w rozpoznawaniu i różnicowaniu autoimmunologicznych chorób wątroby oraz w ocenie możliwych powiązań z innymi chorobami autoimmunologicznymi, w tym z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
Wskazania kliniczne Podejrzenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby (AIH) – ICD‑10 K71.0 Diagnostyka pierwotnej żółciowej cholangiopatii (PBC) – ICD‑10 K74.3 Rozpoznanie pierwotnego stwardnienia żółciowego (PSC) – ICD‑10 K74.4 Niejasne podwyższenie enzymów wątrobowych (ALT, AST, ALP, GGT) przy braku wyraźnej przyczyny Ocena aktywności i monitorowanie przebiegu znanych autoimmunologicznych chorób wątroby Badanie w kontekście współistniejących chorób autoimmunologicznych, w tym zespołu Sjögrena, toczenia rumieniowatego układowego czy choroby Hashimoto Wspomaganie diagnostyki różnicowej u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się podwyższony poziom przeciwciał przeciwko antygenom wątrobowym Materiał i metoda Do badania wymagana jest surowica pobrana z żyły w ilości 2–5 ml.
Próbka musi być odwirowana i zamrożona w temperaturze –20 °C lub niższej do momentu analizy. Analiza przeprowadzana jest metodą ImmunoBlot (Western blot) przy użyciu rekombinowanych, wysoko oczyszczonych antygenów: Sp100, PML, gp210, LKM‑1, LC‑1, SLA/LP oraz Ro‑52. Wynik podawany jest jako obecność/nieobecność przeciwciał przeciwko poszczególnym antygenom. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo co najmniej 8 godzin przed pobraniem krwi.
Unikać podawania preparatów immunoglobulinowych lub plazmaferezy w ciągu 6 tygodni przed badaniem. W przypadku przyjmowania leków immunosupresyjnych (np. kortykosteroidy, azatiopryna) należy poinformować laboratorium, gdyż mogą wpływać na czułość testu. Nie należy spożywać alkoholu ani substancji hepatotoksycznych w dniu pobrania.
Interpretacja wyników Interpretacja opiera się na obecności przeciwciał wobec poszczególnych antygenów: Sp100, PML, gp210 – charakterystyczne dla pierwotnej żółciowej cholangiopatii (PBC). Pozytywność jednego lub kilku z tych antygenów zwiększa prawdopodobieństwo PBC. LKM‑1, LC‑1, SLA/LP – typowe dla autoimmunologicznego zapalenia wątroby typu 1 i 2. Obecność LKM‑1 wskazuje na AIH typu 2, natomiast SLA/LP i LC‑1 są markerami AIH typu 1.
Ro‑52 – antygen nie jest specyficzny wyłącznie dla chorób wątroby; jego wykrycie może sugerować współistniejące zespoły autoimmunologiczne (np. W kontekście neurologicznym Ro‑52 jest częściej obserwowany u pacjentów z zaburzeniami autoimmunologicznymi, w tym u niektórych dzieci z ASD. Wynik dodatni powinien być interpretowany w połączeniu z kliniczną oceną pacjenta, wynikami badań biochemicznych wątroby oraz innymi testami serologicznymi (np.