Cel badania Panel wątrobowy służy do oceny integralności komórek wątrobowych oraz zdolności wątroby do wykonywania kluczowych funkcji metabolicznych, detoksykacyjnych i syntezujących białka. Badanie pozwala wykryć uszkodzenia hepatocytów, cholestazę oraz zaburzenia syntezy białek i czynników krzepnięcia. Wskazania kliniczne Monitorowanie chorób wątroby (np.
zapalenie, marskość, stłuszczenie) – ICD‑10 K70‑K77 Ocena przyjmowania leków potencjalnie hepatotoksycznych Badanie przy podwyższonych aminotransferazach, żółtaczce lub nieprawidłowych wynikach badań krwi Ocena stanu odżywienia i funkcji syntetycznej wątroby przed zabiegami chirurgicznymi Wspomaganie diagnostyki zaburzeń metabolicznych wpływających na rozwój neurologiczny (np.
zaburzenia metabolizmu miedzi, Wilsona, choroby metaboliczne z deficytem enzymów wątrobowych) Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły obwodowej. Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 minut od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 24 h przed analizą. Przygotowanie pacjenta W większości przypadków nie wymaga specjalnego przygotowania.
bilirubina, enzymy fosfatazowe) zaleca się 8‑12‑godzinną postępową przed pobraniem krwi, aby uniknąć wpływu posiłku na wyniki. Metoda ALT (alaninotransferaza, GPT) – enzym cytoplazmatyczny, podwyższony przy uszkodzeniu hepatocytów. AST (asparaginotransferaza, GOT) – enzym występujący w wątrobie, sercu i mięśniach; stosowany w stosunku AST/ALT do różnicowania przyczyn uszkodzenia. ALP (fosfataza alkaliczna) – podwyższona w cholestazie i w chorobach kości.
GGT (gamma‑glutamylotransferaza) – wrażliwy wskaźnik uszkodzeń dróg żółciowych oraz narażenia na alkohol i leki hepatotoksyczne. Bilirubina całkowita i bezpośrednia – ocena zdolności wątroby do wychwytu, sprzężenia i wydzielania żółci. Albumina – główne białko osocza syntetyzowane w wątrobie; obniżona przy niewydolności syntetycznej. Białko całkowite – odzwierciedla ogólną zdolność syntezy białek.
INR / PT (czas protrombinowy) – wskaźnik funkcji wątrobowej w zakresie syntezy czynników krzepnięcia. Interpretacja wyników Podwyższone ALT i AST wskazują na uszkodzenie hepatocytów, przy czym stosunek AST/ALT >2 sugeruje przyczynę alkoholową lub uszkodzenia mięśniowe. Wzrost ALP i GGT jest charakterystyczny dla cholestazy (zablokowanie przepływu żółci). Podwyższona bilirubina, zwłaszcza bezpośrednia, potwierdza zaburzenia wydzielania żółci.