Cel badania Panel ma na celu wykrycie i semi‑ilościowe oznaczenie wybranych substancji farmakologicznych oraz ich metabolitów w materiałach biologicznych, co pozwala na szybkie potwierdzenie lub wykluczenie toksykacji lekami w sytuacjach nagłych. Kod ICD LEKZATR – Zatrucia lekami. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące ostrą toksykację, takie jak zaburzenia świadomości, arytmie, drgawki, niewydolność oddechowa.
Niewyjaśnione nagłe pogorszenie stanu zdrowia, zwłaszcza u dzieci, młodzieży i osób z zaburzeniami neurorozwojowymi. Monitorowanie terapii w przypadkach przedawkowania, niezgodnego stosowania leków lub podejrzenia przyjmowania substancji psychoaktywnych. Ocena ryzyka zatrucia w kontekście zachowań autoagresywnych, pica lub impulsowego przyjmowania nieprzepisanych preparatów. Materiał biologiczny Surowica krwi – 5 ml (pobranie najpóźniej 30 min po wystąpieniu objawów).
Mocz – 30 ml (pierwszy poranny mocz lub próbka zebrana w ciągu 24 h od zdarzenia). Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań. Należy jednak pobrać próbkę jak najbliżej momentu wystąpienia objawów. Przy pobieraniu krwi unika się antykoagulantów innych niż szynnik, a próbkę moczu nie rozcieńcza się przed analizą. Metoda Badanie łączy dwie techniki: Immunochemiczne testy immunoenzymatyczne (ELISA) – szybka identyfikacja obecności wybranych grup leków.
Chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – precyzyjne semi‑ilościowe określenie stężenia ponad 30 najczęściej przedawkowywanych substancji. Dolny próg wykrywalności wynosi 0,1‑0,5 ng/ml, co zapewnia wysoką czułość w krótkim oknie wykrywalności (do 24 h od przyjęcia leku, dłużej dla niektórych metabolitów). Panel obejmuje m.in.: Opioidy: morfina, kodeina, tramadol, metadon. Benzodiazepiny: diazepam, lorazepam, alprazolam.
Leki przeciwbólowe: paracetamol, ibuprofen, ketoprofen. Leki przeciwpsychotyczne: haloperidol, olanzapina, kwetiapina. Środki nasenne: zolpidem, zopiclon, temazepam. Antydepresanty: fluoksetyna, sertralina, citalopram. Leki przeciwpadaczkowe: karbamazepina, walproinian, lamotrygina. Inne: amfetamina, metylfenidat, kodeina, digoksyn. Interpretacja wyników Raport podaje informację o obecności/nieobecności danej substancji oraz przybliżoną koncentrację.
Dodatnie wyniki należy rozważać w kontekście: Czasu od spożycia (okno wykrywalności). Objawów klinicznych i ich nasilenia. Wartości poniżej progu wykrywalności nie wykluczają wcześniejszej ekspozycji, zwłaszcza przy długim odstępie od zdarzenia lub przy szybkim metabolizmie. Ograniczenia Panel nie obejmuje wszystkich leków i ich metabolitów; w przypadkach podejrzenia substancji nieujętych w zestawie konieczne jest skierowanie na badania rozszerzone (pełny profil LC‑MS/MS).