Cel badania Panel hormony męskie ślina rozszerzony ma na celu określenie wolnych (niezwiązanych z białkami) poziomów trzech kluczowych hormonów płciowych – dehydroepiandrosteronu (DHEA), testosteronu oraz estradiolu – w próbce śliny. Pomiar w ślinie odzwierciedla biologicznie czynny frakcję hormonów, co jest szczególnie przydatne przy ocenie ich wpływu na układ nerwowy, zachowanie, metabolizm i funkcje reprodukcyjne.
Wskazania kliniczne Diagnostyka niedoboru lub nadmiaru androgenów u mężczyzn (hipogonadyzm, hiperandrogenizm). Ocena przyczyn zaburzeń płodności, spadku libido, zaburzeń erekcji. Monitorowanie terapii hormonalnej (np. testosteron, inhibitory aromatazy). Badanie przyczyn zaburzeń nastroju, lękowo-depresyjnych oraz zaburzeń zachowania, które mogą być związane z nieprawidłową równowagą hormonalną.
Wspomaganie diagnostyki zaburzeń neurorozwjowych (autyzm, ADHD, PANS/PANDAS), gdzie zmiany w poziomach wolnych hormonów płciowych mogą wpływać na rozwój i funkcjonowanie mózgu. Ocena ryzyka osteoporozy i zaburzeń metabolicznych u mężczyzn. Metoda Próbka śliny pobierana jest przy użyciu specjalnego zestawu (np.
Po pobraniu materiał jest natychmiast zamrażany i transportowany do laboratorium, gdzie stężenia hormonów określa się metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Technika ta zapewnia wysoką czułość i specyficzność, umożliwiając precyzyjne wyznaczenie wolnych frakcji DHEA, testosteronu i estradiolu. Przygotowanie pacjenta Badanie najlepiej wykonywać rano, pomiędzy 07:00 a 09:00, po nocnym odpoczynku.
Na co najmniej 30 min przed pobraniem śliny należy powstrzymać się od jedzenia, picia (z wyjątkiem wody), żucia gumy oraz palenia papierosów. Nie szczotkować zębów ani nie używać płynu do płukania jamy ustnej w tym samym czasie. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu emocjonalnego w ciągu 24 h przed badaniem. Interpretacja wyników Wyniki podaje się w jednostkach pg/mL (DHEA) oraz ng/dL lub pmol/L (testosteron, estradiol).
Zakresy referencyjne są ustalane dla populacji mężczyzn w zależności od wieku i pory dnia. Ogólne wytyczne: DHEA – niskie wartości mogą wskazywać na zaburzenia nadnerczy lub starzenie się, wysokie – na hiperandrogenizm lub stres. Testosteron wolny – poniżej normy sugeruje hipogonadyzm, co może objawiać się zmniejszoną masą mięśniową, obniżonym libido i zaburzeniami nastroju; wartości powyżej normy mogą występować w stanach hiperandrogenizmu.