Cel badania Panel Celiakia IgA metodą Polycheck służy do wykrywania specyficznych przeciwciał IgA (przeciwko transglutaminazie tkankowej, endomysium, deamidowanemu gliadynowi oraz aktynie) w surowicy, co pozwala na potwierdzenie lub wykluczenie celiakii (ICD‑10 K90.0) oraz ocenić ryzyko rozwoju choroby. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące celiakię: biegunka, wzdęcia, utrata masy ciała, niedobory żywieniowe.
Przewlekłe dolegliwości żołądkowo‑jelitowe nie wyjaśnione innymi badaniami. Obciążenie rodzinne – występowanie celiakii u krewnych pierwszego stopnia. Współistniejące zaburzenia neurorozwojowe (autyzm, ADHD, zaburzenia rozwojowe) – zwiększone ryzyko wystąpienia choroby autoimmunologicznej. Kontrola skuteczności diety bezglutenowej po potwierdzeniu diagnozy. Materiał i przygotowanie pacjenta Materiał: Krew żylna, surowica.
Przygotowanie: Nie wymaga 12‑godzinowego postu – badanie można wykonać w dowolnym czasie. Unikać podania immunoglobulin (np. gammaglobulina) w ciągu ostatnich 4 tygodni, które mogą wpływać na poziom IgA. W przypadku podejrzenia niedoboru IgA (np. historia niskiego poziomu IgA) zaleca się dodatkowe oznaczenie przeciwciał IgG. Metoda Test przeprowadzany jest metodą Polycheck – techniką immunoenzymatyczną w formie mikropłytkowej (multiplex).
Na płytce umieszczone są cztery różne antygeny: Transglutaminaza tkankowa (tTG) – najważniejszy marker celiakii. Endomysium (EMA) – bardzo specyficzny, używany jako potwierdzenie. Deamidowany gliadyn (DGP) – wczesny wskaźnik, przydatny przy częściowym niedoborze IgA. Aktyna mięśniowa – dodatkowy marker zwiększający czułość testu.
Próbka surowicy jest inkubowana z antygenami, a następnie wykrywana jest wiązka przeciwciał IgA przy użyciu enzymatycznego podłoża, co generuje sygnał optyczny proporcjonalny do stężenia przeciwciał. Interpretacja wyników Pozytywne tTG IgA + EMA IgA: silne potwierdzenie celiakii – zaleca się biopsję jelita cienkiego lub bezpośrednie wdrożenie diety bezglutenowej.
Pozytywne DGP IgA przy negatywnym tTG/EMA: może wskazywać wczesną fazę choroby lub łagodny przebieg – wskazane jest powtórzenie badania po 3‑6 miesiącach. Negatywne wszystkie markery: celiakia mało prawdopodobna, ale w przypadku objawów i potwierdzonego niedoboru IgA konieczne jest oznaczenie przeciwciał IgG (tTG‑IgG, DGP‑IgG). Niski poziom całkowitej IgA: wynik może być fałszywie ujemny – zaleca się dodatkowe testy IgG.