Cel badania Badanie wyznacza stosunek albuminy do kreatyniny w próbce moczu (albumina/kreatynina, ACR). Dzięki temu możliwe jest wykrycie niewielkich ilości albuminy w moczu (mikroalbuminuria), co jest wczesnym wskaźnikiem uszkodzenia nerek. Wskazania kliniczne Monitorowanie funkcji nerek u pacjentów z cukrzycą mellitus (ICD‑10: E10‑E14). Ocena ryzyka nefropatii u osób z nadciśnieniem tętniczym (ICD‑10: I10‑I15).
Diagnostyka i kontrola nefropatii w przebiegu chorób autoimmunologicznych, w tym PANS/PANDAS. Badanie u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), które przyjmują leki mogące wpływać na czynność nerek (np. leki przeciwpadaczkowe, sterydy). Wykrywanie wczesnych zmian nerkowych u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (ICD‑10: N18) oraz w przypadkach podejrzenia białkomoczu (ICD‑10: R80).
Metoda Próbka moczu (zwykle pierwsza poranna lub dowolna, jeśli lekarz nie wskazał inaczej) jest poddawana analizie immunochemicznej w celu oznaczenia stężenia albuminy oraz metodą enzymatyczną – oznaczeniu kreatyniny. Wynik podawany jest jako stosunek (mg albuminy/g kreatyniny) lub (µg albuminy/mmol kreatyniny). Interpretacja wyników ACR < 30 mg/g (lub < 3,4 µg/mmol) – wynik prawidłowy, brak mikroalbuminurii.
ACR 30‑300 mg/g (3,4‑34 µg/mmol) – mikroalbuminuria, wskazuje na wczesne uszkodzenie nerek; zaleca się powtórzenie badania po 3‑6 miesiącach i ocenę czynników ryzyka. ACR > 300 mg/g (> 34 µg/mmol) – makroalbuminuria, sugeruje zaawansowaną nefropatię; wymaga dalszej diagnostyki (np. badanie ogólnego obrazu moczu, ultrasonografia nerek) i interwencji terapeutycznej.
Wartość ACR może być podwyższona po intensywnym wysiłku fizycznym, gorączce lub w sytuacji odwodnienia – w takich przypadkach wynik powinien być powtórzony. Przygotowanie pacjenta Preferowane jest pobranie pierwszej porannej próbki moczu, ponieważ jest najbardziej skoncentrowana. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości białka na 24 godziny przed pobraniem próbki.
W przypadku przyjmowania leków moczopędnych, sterydów lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych, poinformować lekarza – mogą one wpływać na wynik. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium nie później niż 2 godziny po pobraniu lub przechowywać w temperaturze 2‑8 °C, jeśli transport jest dłuższy. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Osoby z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często przyjmują leki o potencjalnym wpływie nefrotoksycznym (np.