Cel badania Badanie określa czynność PAI‑1 (Plasminogen Activator Inhibitor‑1) w osoczu antykoagulacyjnym (cytrynian). PAI‑1 jest głównym naturalnym inhibitorem tkankowego i urokinazowego aktywatora plazminogenu (tPA i uPA), regulując proces fibrynolizy – rozpuszczania skrzepów.
Pomiar aktywności pozwala ocenić równowagę między tworzeniem a rozpuszczaniem skrzepów oraz wskazać na stany zwiększonego ryzyka zakrzepicy, zaburzeń hemostazy, a także niektóre zaburzenia metaboliczne i zapalne.
Wskazania kliniczne Ocena ryzyka zakrzepicy żylnej i tętniczej (ICD‑10: D68.4 – Zaburzenia krzepnięcia) Diagnostyka zespołu metabolicznego, insulinooporności oraz otyłości, w których podwyższony poziom PAI‑1 jest częstym biomarkerem Monitorowanie terapii przeciwzakrzepowej i antyagregacyjnej Badanie przy podejrzeniu zaburzeń fibrynolizy w chorobach autoimmunologicznych, w tym PANS/PANDAS Wspomagające badania w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ICD‑10: F84 – Zaburzenia autystyczne, F88 – Inne zaburzenia rozwojowe), gdzie zmiany w układzie zapalno‑fibrynolitycznym mogą wpływać na neuroinflamację Metoda Próbka osocza pobrana w probówce z dodatkiem cytrynianu (0,105 M) jest odwirowana w celu uzyskania klarownego osocza.
Aktywność PAI‑1 oznacza się metodą immunochromatograficzną lub testem enzymatycznym opartym na hamowaniu aktywności tPA w reakcji z substratem fluorogenicznym lub chromogenicznym. Wynik podawany jest w jednostkach aktywności (U/mL) lub jako procent hamowania w stosunku do kontrolnego roztworu. Interpretacja wyników Normy laboratoryjne mogą się różnić w zależności od metody i populacji, typowo przyjmuje się zakres 5‑30 U/mL.
Wyniki powyżej normy sugerują: Wzmożoną inhibicję fibrynolizy – zwiększone ryzyko zakrzepicy, stany zapalne, otyłość, cukrzyca typu 2 Możliwy udział w patogenezie zaburzeń neuro‑inflamacyjnych związanych z ASD i PANS/PANDAS Wyniki poniżej normy mogą wskazywać na nadmierną aktywność fibrynolityczną, co jest rzadziej obserwowane, ale może wystąpić w ciężkich stanach krwotocznych lub w trakcie intensywnej terapii fibrinolitycznej.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Wstrzymanie leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryna, heparyna) oraz suplementów witaminy K na 5‑7 dni, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza.\nUnikanie intensywnego wysiłku fizycznego i długotrwałego unieruchomienia przez 24 h przed pobraniem. Post 8‑12 godzin, jeśli badanie jest wykonywane równocześnie z innymi parametrami biochemicznymi wymagającymi postu.