Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i ilościowe określenie przeciwciał neutralizujących wirusa wścieklizny (Rabies virus) w surowicy krwi. Wynik pozwala ocenić, czy organizm wykształcił wystarczającą odporność humoralną po szczepieniu pre‑ekspozycyjnym, po podaniu profylaktyki poekspozycyjnej lub po naturalnym kontakcie z wirusem.
Wskazania kliniczne Kontrola skuteczności szczepienia przeciw wściekliźnie – zarówno przed planowanym narażeniem, jak i po zakończeniu serii dawek. Ocena potrzeby podania dawki przypominającej w ramach protokołu profilaktyki poekspozycyjnej. Diagnostyka podejrzenia zakażenia wścieklizną u osób niezaszczepionych lub z niekompletnym schematem szczepień.
Monitorowanie statusu immunologicznego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z ASD, u których może zachodzić potrzeba dodatkowego nadzoru po szczepieniach. Ocena odpowiedzi immunologicznej po nieplanowanym kontakcie z dzikimi zwierzętami (np. u osób pracujących w służbach weterynaryjnych). Materiał biologiczny Surowica lub osocze uzyskane z pełnej krwi pobranej żyle (zwykle 5 ml). Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest w warunkach aseptycznych.
Nie wymaga się specjalnych zaleceń dietetycznych ani odstawiania leków, chyba że lekarz wskazuje inaczej. W przypadku oceny odpowiedzi po szczepieniu zaleca się pobranie krwi najwcześniej 14 dni po podaniu ostatniej dawki, a optymalnie po 28 dni, aby uzyskać stabilny wynik. Metoda Przeciwciała wykrywa się metodą neutralizacji wirusa in vitro.
Najczęściej stosowaną techniką jest Rapid Fluorescent Focus Inhibition Test (RFFIT), choć alternatywą jest test ELISA oparty na rekombinowanym antygenie wirusowym. Procedura polega na rozcieńczeniu surowicy, wymieszaniu jej z żywym wirusem wścieklizny i dodaniu do hodowli komórek wrażliwych. Stopień zahamowania namnażania wirusa jest oceniany pod mikroskopem fluorescencyjnym lub spektrofotometrycznie, a wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych (IU/ml).
Interpretacja wyników >0,5 IU/ml – poziom uznawany za ochronny; świadczy o skutecznej immunizacji. 0,1‑0,5 IU/ml – wynik nie zapewnia pewnej ochrony; zaleca się podanie dawki przypominającej lub kontynuację protokołu. <0,1 IU/ml – brak wykrywalnej odpowiedzi immunologicznej; konieczne jest rozpoczęcie pełnego schematu szczepień. Granice ochronne mogą się nieco różnić w zależności od wytycznych WHO, krajowych rekomendacji oraz specyfiki laboratorium wykonującego test.