Cel badania Badanie ma na celu oznaczenie w surowicy przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciwko specyficznemu transporterowi cynku ZnT8 (zinc‑transporting protein 8). Obecność tych przeciwciał świadczy o autoimmunologicznym ataku na komórki β trzustki, co jest cennym wskaźnikiem w rozpoznawaniu cukrzycy typu 1 oraz innych stanów autoimmunologicznych. Wskazania kliniczne Rozpoznanie cukrzycy typu 1, zwłaszcza w początkowej fazie, gdy glikemia może jeszcze być prawidłowa.
Rozróżnienie cukrzycy typu 1 od typu 2 oraz LADA (latent autoimmune diabetes in adults). Ocena ryzyka rozwoju cukrzycy u osób z rodzinną historią choroby lub współistniejącymi schorzeniami autoimmunologicznymi. Uzupełnienie panelu autoantygenowego (przeciwciała przeciwko GAD, IA‑2, insulinie) w przypadkach niejednoznacznych wyników. Badania przesiewowe w populacjach wysokiego ryzyka, w tym u dzieci i młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: surowica krwi pobrana z żyły w probówce z aktywatorem skrzepu. Objętość próbki: minimum 2 ml surowicy, zalecane 2‑3 ml, aby zapewnić wystarczającą ilość do powtórzeń. Przygotowanie: nie wymaga głodówki; zaleca się pobranie próbki w warunkach spoczynkowych, unikać intensywnego wysiłku fizycznego i silnego stresu w ciągu 24 h przed pobraniem.
Metoda pomiaru Oznaczenie przeciwciał ZnT8 wykonywane jest najczęściej metodą immunochemiczną, najpopularniej w technice immunoenzymatycznej (ELISA) lub immunoanalizie chemiluminescencyjnej (CLIA). Testy są standaryzowane, posiadają wewnętrzne i zewnętrzne kontrole jakości oraz kalibrację względem międzynarodowych standardów WHO. Typowa czułość testu wynosi 70‑80 %, a swoistość przekracza 95 %. Interpretacja wyników Wynik dodatni – wykryto przeciwciała przeciwko ZnT8.
Potwierdza autoimmunologiczny charakter cukrzycy i zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu 1 w kolejnych latach, szczególnie gdy towarzyszą mu inne autoanty (np. Wynik ujemny – brak wykrywalnych przeciwciał ZnT8. Nie wyklucza cukrzycy typu 1, ponieważ niektórzy pacjenci nie wytwarzają tych przeciwciał. W takim przypadku zaleca się dalszą ocenę (przeciwciała przeciwko GAD, IA‑2, insulinie) oraz monitorowanie kliniczne.
Wartość graniczna – laboratorium podaje własny odcięcie (cut‑off). Wyniki bliskie granicy powinny być interpretowane w kontekście historii choroby, objawów klinicznych i ewentualnych dodatkowych testów. Znaczenie w kontekście ASD i zaburzeń neurorozwojowych Badania wskazują na podwyższoną częstość występowania chorób autoimmunologicznych, w tym cukrzycy typu 1, u części dzieci i młodzieży z autyzmem oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.