Cel badaniaTest służy do wykrywania w surowicy przeciwciał klasy IgA, a w przypadkach niedoboru IgA także IgG, przeciwko enzymowi tkankowej transglutaminazy (tTG).
Obecność tych immunoglobulin jest wysoce czułym i specyficznym wskaźnikiem autoimmunologicznej reakcji na gluten, wykorzystywanym jako podstawowy marker diagnostyczny celiakii.Wskazania klinicznePodejrzenie celiakii – objawy żołądkowo‑jelitowe, przewlekła biegunka, wzdęcia, niedobory mikroelementów, opóźnienie wzrostu u dzieci.Monitorowanie skuteczności diety bezglutenowej u pacjentów z potwierdzoną celiakią.Badanie w kierunku innych chorób autoimmunologicznych, np.
choroby Hashimoto, cukrzycy typu 1, choroby tarczycy.Ocena możliwego związku między celiakią a zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym spektrum autyzmu (ASD), szczególnie przy współistniejących objawach gastro‑enterologicznych lub immunologicznych.W sytuacji podwyższonego ryzyka (pierwszokstopowa rodzina z celiakią, HLA‑DQ2/DQ8) – wczesne wykrycie podwyższonych przeciwciał.MetodaAnaliza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencji (CLIA) z użyciem rekombinowanego, wysoko czystego antygenu tTG przytwierdzonego do podłoża testowego.
Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub jako stosunek optyczny (OD).
Typowe progi interpretacyjne:IgA anti‑tTG IgA anti‑tTG ≥ 10 U/ml – wynik podwyższony, sugerujący celiakię.W przypadku całkowitego lub częściowego niedoboru IgA (hipogamaglobulinemia) zaleca się oznaczenie IgG anti‑tTG; podwyższony poziom IgG również wskazuje na możliwość celiakii.Test charakteryzuje się czułością >95 % i swoistością >95 % przy odpowiednim spożyciu glutenu.Przygotowanie pacjentaNie ma wymogu specjalnej diety przed pobraniem krwi, ale aby wynik odzwierciedlał rzeczywisty stan immunologiczny, pacjent powinien spożywać gluten (co najmniej 10 g dziennie) przez 2‑4 tygodnie przed badaniem, chyba że jest już na diecie bezglutenowej z przyczyn medycznych.
W sytuacji podejrzenia niedoboru IgA konieczne jest równoczesne oznaczenie całkowitego poziomu IgA.Interpretacja wynikówWynik prawidłowy (IgA anti‑tTG – celiakia mało prawdopodobna, choć nie wyklucza innych chorób autoimmunologicznych.Wynik podwyższony (IgA anti‑tTG ≥ 10 U/ml) – silna sugestia celiakii; zaleca się dalszą diagnostykę, najczęściej endoskopową biopsję jelita cienkiego.Niedobór IgA + podwyższony IgG anti‑tTG – konieczne jest potwierdzenie diagnozy dodatkowymi testami, takimi jak przeciwciała przeciw deamidowanej gliadynie (anti‑DGP) lub badanie genetyczne HLA‑DQ2/DQ8.Negatywny wynik przy wysokim ryzyku klinicznym – rozważyć testy dodatkowe (anti‑DGP, HLA‑DQ2/DQ8) oraz ponowne oznaczenie po 3‑6 miesiącach.Znaczenie w kontekście ASD i zaburzeń neurorozwojowychCoraz więcej badań wskazuje na zwiększoną częstość występowania podwyższonych przeciwciał anti‑tTG u dzieci i dorosłych z autyzmem, zwłaszcza gdy towarzyszą im zaburzenia przewodu pokarmowego, zwiększona przepuszczalność jelit (tzw.