Cel badania Test służy do wykrycia i ilościowego oznaczenia przeciwciał IgG przeciwko tkankowej transglutaminazie (tTG) w surowicy. Obecność tych autoprzeciwciał jest charakterystyczna dla autoimmunologicznego procesu związanego z nietolerancją glutenu. Wskazania kliniczne Podejrzenie celiakii u pacjentów z objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak biegunka, wzdęcia, bóle brzucha czy utrata masy ciała.
Objawy pozajelitowe mogące sugerować celiakię: anemia z niedoboru żelaza, osteoporoza, zaburzenia neurologiczne (np. neuropatia, ataksja) oraz zmiany skórne typu opryszczkowego (dermatitis herpetiformis). Osoby z udokumentowanym niedoborem przeciwciał IgA, u których testy IgA‑tTG mogą dawać wynik fałszywie ujemny. Kontrola skuteczności diety bezglutenowej po potwierdzeniu choroby.
Pacjenci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym spektrum autyzmu, u których istnieje podejrzenie, że nietolerancja glutenu wpływa na zachowanie i funkcje poznawcze. Rozpoznanie celiakii w kontekście współistniejących chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto, cukrzyca typu 1 czy choroby wątroby. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się surowicę krwi pobraną z żyły. Kod ICD przypisany testowi: PTTG‑G.
Metoda Oznaczenie przeprowadza się metodą immunoenzymatyczną ELISA z zastosowaniem rekombinowanego ludzkiego antygenu tTG. Przeciwciała IgG z próbki wiążą się z antygenem, a następnie z podłożem enzymatycznym, co generuje sygnał optyczny proporcjonalny do stężenia przeciwciał. Wynik podaje się w jednostkach U/ml, a wartości progowe ustala się zgodnie z wytycznymi producenta (zwykle >10 U/ml uznaje się za dodatni).
Interpretacja wyników Wynik ujemny – brak wykrywalnych przeciwciał IgG; celiakia jest mało prawdopodobna, choć nie wykluczona w bardzo wczesnym stadium choroby. Wynik dodatni – stężenie przekracza ustalony próg; wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo celiakii i wymaga dalszej diagnostyki, najczęściej gastroskopii z biopsją jelita cienkiego oraz oceny dodatkowych markerów (np. IgA‑tTG, przeciwciała przeciwendomysium).
Wynik nieokreślony (szara strefa) – wynik bliski granicy progowej; zaleca się powtórzenie badania po 4‑6 tygodniach lub wykonanie dodatkowych testów serologicznych. Możliwe przyczyny fałszywie dodatnich wyników – choroby autoimmunologiczne (np. choroba Hashimoto), infekcje przewodu pokarmowego, przyjmowanie immunoglobulin.