Cel badaniaTest ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie przeciwciał IgA przeciwko tkankowej transglutaminazie (tTG‑IgA) w surowicy krwi.
Obecność i poziom tych przeciwciał są uznawane za najważniejszy nieinwazyjny wskaźnik choroby trzewnej (celiakia) oraz przydatny parametr do oceny przestrzegania diety bezglutenowej.Wskazania klinicznePodejrzenie celiakii u pacjentów z objawami gastro‑enterologicznymi, takimi jak biegunka tłuszczowa, wzdęcia, bóle brzucha, utrata masy ciała, opóźniony wzrost u dzieci, anemia z niedoboru żelaza, osteoporoza.Kontrola skuteczności diety bezglutenowej u osób z potwierdzoną celiakią.Badanie przesiewowe u osób z chorobami autoimmunologicznymi (cukrzyca typu 1, choroby tarczycy, choroby wątroby) oraz u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ze spektrum autyzmu (ASD), ze względu na zwiększone ryzyko współwystępowania celiakii.W sytuacji podejrzenia selektywnego niedoboru IgA – wówczas zaleca się dodatkowe oznaczenie przeciwciał IgG przeciwko deamidowanej gliadynie (DGP‑IgG) lub tTG‑IgG.Przygotowanie pacjentaPrzed pobraniem krwi pacjent powinien spożywać dietę zawierającą gluten (co najmniej 10 g dziennie) przez minimum 2‑4 tygodnie, aby przeciwciała osiągnęły poziom wykrywalny.
Nie ma wymogu głodówki ani szczególnej pory pobrania; próbka pobierana jest z żyły w standardowych warunkach.MetodaAnaliza wykonywana jest metodą immunoenzymatyczną ELISA, w której na płytce mikrotestowej utrwalone są antygeny tTG. Po dodaniu surowicy pacjenta, przeciwciała IgA wiążą się z antygenem, a następnie wykrywane są przy pomocy enzymatycznego podłoża.
Wynik podaje się w jednostkach jednostkowych (U/ml) i porównuje z zakresem referencyjnym ustalonym przez laboratorium.Interpretacja wynikówWynik prawidłowy (ujemny) – stężenie Wynik podwyższony (dodatni) – stężenie ≥ 4 U/ml wskazuje na aktywną odpowiedź autoimmunologiczną przeciwko tTG i silnie sugeruje celiakię. Wymaga dalszej diagnostyki endoskopowej (biopsja jelita cienkiego) oraz oceny genetycznej HLA‑DQ2/DQ8.Wynik niejednoznaczny – lekko podwyższone wartości (np.
4‑10 U/ml) mogą wymagać powtórzenia testu po 4‑6 tygodniach lub dodatkowych badań (tTG‑IgG, DGP‑IgG, testy genetyczne).Uwaga na czynniki zakłócająceSelektywny niedobór IgA (IgA Inne choroby autoimmunologiczne (np.
choroba Hashimoto, cukrzyca typu 1) mogą podnosić poziom tTG‑IgA, co wymaga korelacji klinicznej.Związek z zaburzeniami neurorozwojowymiBadania epidemiologiczne wykazały zwiększoną częstość występowania celiakii oraz podwyższonych poziomów tTG‑IgA u osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.