Cel badania Test ma na celu identyfikację w surowicy krwi przeciwciał skierowanych przeciwko rybonukleoproteinie (anti‑RNP) oraz przeciwko antygenowi Sm (anti‑Sm). Obecność tych autoprzeciwciał jest charakterystyczna dla chorób autoimmunologicznych tkanki łącznej, w szczególności dla toczenia rumieniowatego układowego (SLE) oraz mieszanego zespołu tkanki łącznej (MCTD). Wynik badania dostarcza istotnych informacji przy ustalaniu diagnozy oraz ocenie aktywności choroby.
Wskazania kliniczne Podejrzenie SLE, MCTD lub innych chorób układu łącznego (np. zapalenie skórno‑stawowe, choroba mieszana). Objawy sugerujące autoimmunologiczne zapalenie, takie jak: wysypka skórna, zapalenie stawów, zapalenie błon surowiczych, osłabienie, gorączka, objawy Raynauda. Kontrola przebiegu i ocena aktywności choroby u pacjentów z potwierdzonym SLE lub MCTD.
Badanie przyczyn niejasnych objawów immunologicznych u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (autyzm, ADHD, zaburzenia rozwojowe), u których obserwuje się podwyższoną częstość autoimmunizacji. Uzupełnienie panelu badań przeciwciał ANA w diagnostyce różnicowej chorób autoimmunologicznych. Materiał biologiczny Surowica otrzymana z krwi pełnej pobranej z żyły (zazwyczaj 4‑5 ml). Metoda Po pobraniu krwi próbka jest odwirowana w celu oddzielenia surowicy.
Przeciwciała anti‑RNP i anti‑Sm wykrywa się najczęściej przy użyciu metod immunoenzymatycznych (ELISA) lub immunoblotu, które umożliwiają ilościową ocenę ich stężenia oraz określenie klasy immunoglobulin (IgG, IgM, IgA). Niektóre laboratoria stosują także techniki chemiluminescencji (CLIA) w celu zwiększenia czułości. Interpretacja wyników Anti‑RNP dodatnie – silny wskaźnik MCTD; wynik może także występować w SLE, zapaleniu skórno‑stawowym oraz innych chorobach tkanki łącznej.
Anti‑Sm dodatnie – bardzo specyficzny marker SLE; jego obecność zwiększa prawdopodobieństwo tej choroby i może sugerować bardziej agresywny przebieg. Oba przeciwciała ujemne – nie wyklucza choroby autoimmunologicznej, zwłaszcza w początkowych stadiach; zaleca się powtórzenie badania w razie utrzymujących się objawów. Wynik należy oceniać w kontekście innych testów (ANA, ds‑DNA, complement C3/C4, CRP) oraz pełnego obrazu klinicznego.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego postu ani odstawiania leków. Optymalny jest pobranie próbki w warunkach spoczynkowych, najlepiej rano, aby zminimalizować wpływ intensywnego wysiłku fizycznego lub stresu na poziom immunoglobulin. W przypadku pacjentów przyjmujących immunosupresyjne leki, informacja o terapii powinna być przekazana laboratorium.