Cel badania Panel ma na celu jednoczesne oznaczenie przeciwciał klasy IgA i IgG skierowanych przeciwko trzem antygenom związanym z glutenem – retikulinie, endomysium oraz gliadynie (test GAF‑3X). Obecność tych przeciwciał świadczy o autoimmunologicznej reakcji na białka glutenowe i jest kluczowym elementem diagnostyki celiakii oraz oceny nadwrażliwości pokarmowej.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące celiakię: biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, utrata masy ciała, niedobory żelaza, opóźniony wzrost u dzieci. Kontrola skuteczności diety bezglutenowej u pacjentów z potwierdzoną celiakią. Badanie w kierunku nadwrażliwości na gluten u osób z autyzmem (ASD), zespołem PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, gdzie reakcja immunologiczna może wpływać na objawy neurologiczne i behawioralne.
Pacjenci z podejrzeniem niedoboru IgA – oznaczenie przeciwciał IgG pozwala na wykrycie reakcji w sytuacji hipogamaglobulinemii. Rozpoznanie chorób autoimmunologicznych współwystępujących z przeciwciałami przeciwko endomysium lub retikulinie (np. choroby tarczycy, cukrzyca typu 1). „czułą celiakią” lub chorobą trzewną, u których klasyczne testy mogą dawać wyniki niejednoznaczne.
Materiał biologiczny Surowica lub osocze krwi – pobranie 2 ml krwi żylnej do probówki bez antykoagulantu. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani postu przed pobraniem krwi. Zaleca się jednak unikanie suplementacji immunoglobulinowej oraz leków immunosupresyjnych (np. kortykosteroidy) przynajmniej 14 dni przed badaniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatyczną ELISA lub immunofluorescencji, umożliwiającą jednoczesne oznaczenie przeciwciał IgA i IgG przeciwko retikulinie, endomysium oraz gliadynie. Wynik podawany jest w jednostkach jednostkowych (U/ml) oraz jako stosunek do wartości referencyjnej.
Interpretacja wyników Pozytywny wynik IgA i/lub IgG przeciwko endomysium lub retikulinie – silny wskaźnik celiakii; wskazuje potrzebę dalszej weryfikacji, najczęściej biopsji jelita cienkiego. Pozytywny wynik przeciwciał przeciwko gliadynie (IgA i/lub IgG) – może świadczyć o wczesnym stadium celiakii lub o nadwrażliwości na gluten; w połączeniu z innymi markerami zwiększa czułość diagnostyczną.