Cel badania Badanie ma na celu identyfikację przeciwciał antymitochondrialnych (AMA) klasy IgG, które powstają w odpowiedzi na specyficzne białkowe antygeny, głównie podtyp M2, obecne w wewnętrznej błonie mitochondriów. Obecność tych przeciwciał jest silnym markerem pierwotnej marskości żółciowej (PBC) oraz innych autoimmunologicznych chorób wątroby. Wskazania kliniczne Podejrzenie PBC – objawy cholestazy, żółtaczka, intensywny świąd skóry, ciemny mocz.
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) oraz inne autoimmunologiczne zaburzenia wątroby. Monitorowanie przebiegu choroby oraz ocena skuteczności terapii immunosupresyjnej. Niejasne wyniki biochemii wątrobowej, kiedy przyczyna uszkodzenia nie jest oczywista. Rozpoznanie współistniejących chorób autoimmunologicznych (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby tarczycy) – AMA mogą występować jako dodatkowy marker.
Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi Osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z autyzmem, wykazują podwyższoną częstość występowania chorób autoimmunologicznych, wśród których znajduje się PBC. Dlatego w ramach kompleksowej oceny pacjentów z ASD test AMA może pomóc wykryć współistniejące dysregulacje immunologiczne. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań – pobranie krwi może odbyć się zarówno na czczo, jak i po posiłku.
Należy jedynie unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania. Materiał do badania Surowica uzyskana z krwi żylnej pobranej do probówki bez dodatku antykoagulantu. Powody odrzucenia próbki Znaczna hemoliza (czerwona, mętna surowica). Lipemia (mleczna barwa, wysokie stężenie triglicerydów). Zanieczyszczenie bakteriami lub innymi czynnikami mogącymi zakłócić reakcję immunologiczną. Metoda badania Analiza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatyczną ELISA.
W mikropłytce utrwalany jest wysoko oczyszczony antygen mitochondrialny M2. Po dodaniu surowicy przeciwciała IgG wiążą się z antygenem, a ich obecność jest wykrywana za pomocą enzymatycznego podłożenia, które generuje sygnał optyczny proporcjonalny do stężenia AMA. Wartości referencyjne (norma) Wynik uznaje się za: Negatywny – miano Wątpliwy – miano 1:100–1:200; wymaga powtórzenia po 2‑3 tygodniach. Dodatni – miano ≥ 1:200, co wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo PBC.
Interpretacja wyników Negatywny (miano – brak wykrywalnych AMA; nie wyklucza wczesnych stadiów PBC, które w ok. Wątpliwy (1:100–1:200) – konieczność powtórzenia badania; dodatkowe testy (np. przeciwciała przeciw gp210, sp100) mogą zwiększyć pewność diagnostyczną. Dodatni (≥ 1:200) – silny wskaźnik PBC; wymaga dalszej oceny klinicznej, ultrasonografii oraz pełnej paneli biochemicznych wątroby.