Cel badania Badanie ma na celu precyzyjne oznaczenie koncentracji polipeptydu trzustkowego (PP) w surowicy krwi. PP jest hormonem wydzielanym przez komórki gamma (P‑komórki) w wyspach trzustkowych i uczestniczy w regulacji apetytu, perystaltyki przewodu pokarmowego, wydzielania innych hormonów trzustkowych oraz wpływa na tempo opróżniania żołądka. Wskazania kliniczne Ocena czynności komórek gamma w przebiegu cukrzycy typu 1 i typu 2.
Diagnostyka i monitorowanie guzów neuroendokrynnych trzustki, zwłaszcza PP‑om (guzów wydzielających polipeptyd trzustkowy). Poszukiwanie przyczyn niejasnych zaburzeń glikemii, hipoglikemii, hiperinsulinemii oraz zaburzeń apetytu. Wspomaganie oceny metabolicznej u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie obserwuje się nieprawidłowości w regulacji hormonalnej i masie ciała.
Kontrola pooperacyjna po resekcji trzustki lub po leczeniu guzów neuroendokrynnych. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły (minimum 5 ml). Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana po co najmniej 8‑12 godzinach postu. Przed pobraniem unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości tłuszczu w dniu poprzedzającym badanie. W przypadku badań kontrolnych zaleca się zachowanie podobnych warunków przygotowawczych, aby wyniki były porównywalne.
Metoda Stężenie PP oznacza się metodą immunochemiczną, najczęściej testem immunoenzymatycznym (ELISA) lub immunofluorescencją, wykorzystującą monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko specyficznemu epitopu polipeptydu. Test charakteryzuje się wysoką czułością (dolny próg wykrywalności ≈ 10 pg/mL) oraz wysoką swoistością. Próbkę należy odwirować w ciągu 30 min od pobrania, a uzyskany surowicę przechowywać w temperaturze –20 °C do momentu analizy.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj 30‑200 pg/mL, choć zakresy referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium, wieku, płci i stanu fizjologicznego. Obniżone poziomy PP: mogą świadczyć o uszkodzeniu lub utracie komórek gamma – obserwuje się je w zaawansowanej cukrzycy typu 1, po częściowej resekcji trzustki, w stanach przewlekłego niedożywienia lub w wyniku intensywnej stymulacji parasympatycznej.
Podwyższone poziomy PP: sugerują obecność guzów neuroendokrynnych trzustki (PP‑oma), hiperplazję komórek gamma lub reakcję kompensacyjną w niektórych typach cukrzycy. Poziomy mogą także wzrastać po posiłku, po intensywnym wysiłku fizycznym lub w sytuacjach stresowych.