Cel badania Test ma na celu identyfikację autoprzeciwciał przeciwko antygenom kanalików żółciowych (BCA) w surowicy krwi. Obecność tych przeciwciał jest silnym markerem pierwotnej marskości żółciowej wątroby (PBC, ICD BCA‑IF) i może występować także w innych schorzeniach autoimmunologicznych wątroby. Wskazania kliniczne Podejrzenie PBC, zwłaszcza przy podwyższonych enzymach cholestatywnych (ALP, γ‑GT).
Rozpoznanie przyczyn niejasnego wzrostu enzymów wątrobowych, gdy badania obrazowe nie wyjaśniają etiologii. Kontrola przebiegu choroby u pacjentów już leczonych na PBC. Diagnostyka różnicowa w autoimmunologicznym zapaleniu wątroby, pierwotnym zapaleniu dróg żółciowych oraz zespołach mieszanych.
Badania przesiewowe u osób z innymi chorobami autoimmunologicznymi, w tym u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD), u których obserwuje się zwiększoną częstość występowania zaburzeń autoimmunologicznych. Ocena ryzyka chorób wątrobowych u pacjentów z zespołem Sjögrena, toczeń rumieniowaty układowy lub celiakią. Materiał biologiczny Do oznaczenia wykorzystuje się krew. Standardowo pobiera się 5 ml krwi do probówki z antykoagulantem (np.
EDTA) lub do probówki przeznaczonej do uzyskania surowicy (bez antykoagulantu). Próbkę należy dostarczyć do laboratorium nie później niż 2 godziny od pobrania, aby zapewnić stabilność przeciwciał. Metoda Wykrywanie BCA odbywa się najczęściej przy użyciu techniki immunologicznego testu ELISA (enzyme‑linked immunosorbent assay) lub immunoblotu. Procedura obejmuje: Przyłączenie specyficznego antygenu kanalikowego do powierzchni płytki.
Reakcję surowicy pacjenta z płytką – przeciwciała klasy IgG (czasem IgM) wiążą się z antygenem. Dodanie enzymatycznego podłoża, które po reakcji generuje sygnał optyczny proporcjonalny do ilości związanych przeciwciał. Porównanie uzyskanej absorbancji z wartościami kontrolnymi i określenie wyniku względem progów ustalonych przez producenta (zwykle 40 U/mL – dodatni). Interpretacja wyników Wynik dodatni – wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo PBC; zaleca się dalszą ocenę, np.
biopsję wątroby, badania obrazowe oraz oznaczenie dodatkowych markerów autoimmunologicznych (AMA, ANA). Wynik niejednoznaczny – wymaga powtórzenia testu po 4‑6 tygodniach oraz korelacji z objawami klinicznymi i innymi wynikami laboratoryjnymi. Wynik negatywny – nie wyklucza PBC (szacuje się, że 5‑10 % pacjentów z PBC może mieć wynik ujemny), ale obniża prawdopodobieństwo choroby; konieczna jest dalsza obserwacja i ewentualne dodatkowe testy.