Cel badania Test ma na celu wykrycie oraz ilościowe oznaczenie przeciwciał skierowanych przeciwko jednoniciowemu DNA (anti‑ssDNA) w surowicy krwi. Obecność tych autoprzeciwciał jest charakterystyczna dla tocznia rumieniowatego układowego (SLE) i odgrywa istotną rolę w potwierdzaniu diagnozy oraz ocenie aktywności choroby.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie lub wykluczenie SLE u osób z objawami autoimmunologicznymi, takimi jak wysypka skórna, zapalenie stawów, ból mięśni czy zaburzenia czynności nerek. Monitorowanie przebiegu choroby u pacjentów już zdiagnozowanych z SLE – zmiany poziomu anty‑ssDNA odzwierciedlają nasilenie lub remisję. Ocena przyczyn niespecyficznych objawów autoimmunologicznych, w tym zespołów mieszczących się w spektrum zaburzeń neurorozwojowych (np.
autyzm, PANS/PANDAS), gdzie współistniejące procesy autoimmunologiczne mogą wpływać na przebieg kliniczny. Uzupełnienie panelu autoimmunologicznego obejmującego przeciwciała anty‑dsDNA, ANA oraz inne specyficzne markery. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się krew żylna. Po pobraniu próbki następuje odwirowanie i uzyskanie surowicy, która jest następnie poddawana analizie.
Metoda Oznaczenie przeciwciał anti‑ssDNA przeprowadza się najczęściej metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunofluorescencji pośredniej. Test opiera się na syntetycznych fragmentach jednoniciowego DNA jako antygenie, który wiąże się z przeciwciałami obecnymi w surowicy. Po związaniu antygenu z przeciwciałem generowany jest sygnał (enzymatyczny lub fluorescencyjny), którego intensywność jest proporcjonalna do tytułu przeciwciał.
Interpretacja wyników Wynik dodatni – wysoki tytuł: silnie sugeruje aktywną postać SLE; wyższe wartości korelują z większą intensywnością zapalenia i ryzykiem zajęcia narządów. Wynik dodatni – niski tytuł: może występować w innych chorobach autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, pierwotne zapalenie żołądka) lub w stanach infekcyjnych. Wynik ujemny: nie wyklucza SLE, szczególnie w wczesnym stadium choroby, gdy przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne.
Fałszywie dodatnie: mogą pojawić się po niedawnych szczepieniach, intensywnym wysiłku fizycznym lub przy przyjmowaniu dużych dawek niektórych suplementów. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych ograniczeń dietetycznych. Zaleca się jednak unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania dużych dawek suplementów (szczególnie witaminy C) w dniu pobrania, gdyż mogą one wpływać na wyniki niektórych testów immunologicznych.