Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz przeciwcytoplazmatycznych (ACPA) w surowicy krwi, a także określenie ich maksymalnego rozcieńczenia (miana) i charakteru obrazu fluorescencji. Wynik służy jako wstępny wskaźnik chorób autoimmunologicznych, w tym schorzeń reumatycznych oraz potencjalnych zaburzeń immunologicznych współistniejących z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Wskazania kliniczne toczeń rumieniowaty układowy (SLE) toczeń wywołany lekami mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) zespół Sjögrena układowa twardzina (systemic sclerosis, SSc) zapalenie wielomięśniowe (PM) i zapalenie skórno‑mięśniowe (DM) autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC) podejrzenie autoimmunologicznego podłoża w zaburzeniach neurorozwojowych, m.in.
ASD, PANS/PANDAS Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą pośredniej immunofluorescencji (IIF) na preparatach komórek HEp‑2. Surowica pacjenta jest kolejno rozcieńczana (np. 1:40, 1:80, 1:160, 1:320…) i nanoszona na szkiełko pokryte komórkami. Po inkubacji i usunięciu niezwiązanego materiału, stosuje się wtórne przeciwciało znakowane fluorochromem, które wiąże się z obecnymi w próbce przeciwciałami.
Obraz fluorescencji oceniany jest pod mikroskopem fluorescencyjnym, a obserwowane wzorce (jądrowe – homogeniczne, plamiste, nukleolarne, centromerowe; cytoplazmatyczne – cytoplazmatyczny, mitochondrialny, golgijski) są dokumentowane wraz z najwyższym dodatnim rozcieńczeniem. Interpretacja wyników Miano 1:40 lub niższe – zazwyczaj uznawane za wynik ujemny, choć ostateczna ocena zależy od obrazu klinicznego.
Miano ≥1:80 – wynik dodatni, wymaga dalszej analizy wzorca fluorescencji. Wzorzec jądrowy – homogeniczny sugeruje SLE, plamisty – MCTD, centromerowy – zespół Sjögrena, nukleolarny – sclerodermię. Wzorzec cytoplazmatyczny – cytoplazmatyczny może wskazywać na zapalenie mięśni, mitochondrialny – autoimmunologiczne zapalenie wątroby, golgijski – rzadkie, ale istotne w niektórych zespołach autoimmunologicznych.
Wysokie miano przy niejednoznacznym obrazie wymaga dodatkowych testów, takich jak przeciw‑DNA, przeciw‑Ro/La, przeciw‑CCP czy badanie poziomu komplementu. Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana specjalna dieta ani post przed pobraniem krwi. Należy unikać pobierania próbki w trakcie ostrej infekcji lub bezpośrednio po podaniu wysokich dawek leków immunosupresyjnych, aby nie zakłócić wyniku.