Cel badania Test ma na celu wykrycie oraz ilościowe oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) w surowicy krwi. Obecność tych autoprzeciwciał wskazuje na nieprawidłową reakcję układu odpornościowego, który rozpoznaje własne struktury jądra komórkowego jako obce i może je niszczyć. Dzięki wysokiej czułości badania możliwe jest wczesne wskazanie potencjalnych chorób autoimmunologicznych oraz ocena ich przebiegu.
Wskazania kliniczne Objawy sugerujące chorobę autoimmunologiczną, takie jak przewlekłe zmęczenie, gorączka, utrata masy ciała, bóle stawów, obrzęki, wysypki skórne (np. rumień na policzkach), nadwrażliwość na światło, suchość oczu i jamy ustnej. Rozpoznanie i kontrola następujących schorzeń: Toczeń rumieniowaty układowy (SLE) – ANA wykrywane u ponad 95 % pacjentów. Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD). Systemowa twardzina (systemic sclerosis).
Zapalenie wielomięśniowe i skórno‑mięśniowe (PM/DM). Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) oraz pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC). Toczeń wywołany lekami lub toksynami. U dzieci i młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), u których występują objawy zapalne (przewlekłe bóle stawów, zmiany skórne, nietypowe zmęczenie) – podwyższony poziom ANA może sugerować współistniejący proces autoimmunologiczny.
W ramach szerokiego panelu diagnostycznego w przypadkach podejrzenia neurozapalenia lub dysregulacji immunologicznej u pacjentów z ASD. Metoda Badanie przeprowadzane jest metodą ELISA (Enzyme‑Linked Immunosorbent Assay). Na dno płytki mikrotestowej nanoszone są wyselekcjonowane antygeny jądrowe, m.in. podwójnie skręcone DNA (dsDNA), histony, antygeny Ro/La, Sm, RNP oraz dodatkowe specyficzne białka jądrowe. Do każdej studzience dodaje się próbkę surowicy pacjenta.
Jeżeli w surowicy występują ANA, wiążą się one z immobilizowanymi antygenami. Następnie dodaje się enzymatycznie znakowane przeciwciało wykrywające, które po reakcji z podsubstratem generuje sygnał koloru proporcjonalny do ilości związanego przeciwciała. Wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub jako rozcieńczenie (np. Interpretacja wyników Negatywny wynik (poniżej ustalonego progu, najczęściej Pozytywny wynik o niskim tytule (np.
1:40‑1:80) może wystąpić u zdrowych osób, zwłaszcza starszych; wymaga oceny klinicznej i ewentualnego powtórzenia badania. Wyższe tytuły (≥ 1:160) zwiększają prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej i zwykle są potwierdzane metodą immunofluorescencji pośredniej (IIF), która dodatkowo określa charakterystyczny wzorzec (jednorodny, plamisty, centromerowy, itp.).