Cel badania Badanie ma na celu identyfikację i określenie stężenia przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) w surowicy krwi przy użyciu techniki immunofluorescencji pośredniej (IIF). Obecność oraz charakterystyka wzorca fluorescencji dostarcza istotnych wskazówek diagnostycznych w chorobach autoimmunologicznych i może pomóc w ocenie ich wpływu na układ nerwowy.
Wskazania kliniczne Podejrzenie chorób autoimmunologicznych, takich jak: toczeń rumieniowaty układowy (SLE), reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Sjögrena, mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD), twardzina układowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Objawy o niejasnym podłożu: chroniczne zmęczenie, bóle stawów, wysypki skórne, gorączka, niezamierzona utrata masy ciała lub apetytu.
Kontrola przebiegu już zdiagnozowanej choroby autoimmunologicznej oraz ocena skuteczności zastosowanej terapii. W sytuacjach, gdy u pacjenta z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. autyzmem) istnieje podejrzenie współistniejącego procesu autoimmunologicznego. Materiał i przygotowanie pacjenta Do analizy pobiera się krew – zazwyczaj 5 ml – do probówki bez dodatków lub z żelowym antykoagulantem.
Nie jest wymagana specjalna diety, ale zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków immunosupresyjnych w dniu pobrania, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Metoda Surowica jest kolejno rozcieńczana (np. 1:40, 1:80, 1:160, 1:320) i nanoszona na szkiełko pokryte stałymi komórkami linii HEp‑2. Następnie dodaje się wtórne przeciwciała znakowane fluorochromem, które wiążą się z obecnymi w próbce ANA.
Po podświetleniu mikroskopem fluorescencyjnym ocenia się: Titer – najwyższe rozcieńczenie, przy którym nadal widoczny jest sygnał fluorescencji. Wzorzec fluorescencji – homogeniczny, plamisty (speckled), nukleolarny, centromerowy, cytoplazmatyczny itp., co może sugerować konkretny typ choroby. Pozytywny wynik wymaga potwierdzenia bardziej specyficznymi technikami, takimi jak ELISA lub immunoblot, w celu identyfikacji konkretnego antygenu.
Interpretacja wyników Pozytywne ANA (np. titer ≥1:160) wskazują na obecność przeciwciał, lecz nie są równoznaczne z chorobą – w populacji zdrowej mogą występować niskie tytuły (1:40‑1:80). Dlatego interpretacja powinna brać pod uwagę: Kliniczny obraz pacjenta i zgłaszane objawy. centromerowy – charakterystyczny dla twardziny układowej; plamisty – sugeruje SLE lub MCTD). Wartość tytułu – wyższe tytuły zwiększają prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej.