Cel badania Określenie, czy we krwi występują przeciwciała skierowane przeciwko własnej insulinie (tzw. Obecność tych autoprzeciwciał świadczy o autoimmunologicznym charakterze cukrzycy i pozwala odróżnić cukrzycę typu 1 od innych postaci, w tym od LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults). Wskazania kliniczne Nowo rozpoznana cukrzyca u dzieci i młodzieży, zwłaszcza poniżej 5 lat, gdzie IAA wykrywa się w 90‑100 % przypadków.
Diagnozowanie cukrzycy typu 1 u dorosłych oraz rozróżnianie jej od LADA. Ocena ryzyka rozwoju cukrzycy autoimmunologicznej u osób z rodzinną historią choroby. Wspomaganie diagnostyki zespołów autoimmunologicznych, które mogą współistnieć z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. Monitorowanie pacjentów po przeszczepie wysp trzustkowych lub przy długotrwałym leczeniu insuliną, gdyż terapia może wpływać na wynik testu.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy potrzebna jest surowica uzyskana z pełnej krwi pobranej z żyły. Nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak zaleca się pobranie próbki w stanie spoczynku (np. po nocnym odpoczynku) i unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania. W przypadku jednoczesnego oznaczania innych autoprzeciwciał (GAD‑65, IA‑2, ZnT8) można użyć tej samej próbki.
Metoda Badanie przeprowadza się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiluminescencyjną (ICMA). Obie techniki wykorzystują antygen insulinowy przytwierdzony do podłoża, który wiąże się z obecnymi w surowicy przeciwciałami IAA. Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych (IU/ml) lub jako stosunek do wartości referencyjnej.
Interpretacja wyników Pozytywny wynik (obecność IAA) – wskazuje na autoimmunologiczne podłoże cukrzycy; w populacji dzieci poniżej 5 lat IAA jest wykrywalne w niemal wszystkich przypadkach cukrzycy typu 1. Negatywny wynik – nie wyklucza cukrzycy, ale zmniejsza prawdopodobieństwo autoimmunologicznej etiologii; w takiej sytuacji zaleca się dodatkowe badania (GAD‑65, IA‑2, ZnT8).
Pozytywne IAA w połączeniu z innymi autoprzeciwciałami (przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego, fosfatazie tyrozynowej, transporterowi cynku‑8) podnosi czułość i specyficzność diagnostyczną. Wartość progowa może różnić się w zależności od zastosowanej metody i laboratorium – zawsze należy odnieść wynik do zakresu referencyjnego podanego w raporcie.