Cel badania Test ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie przeciwciał anty‑neutrofilowych o perinuklearnym wzorze (p‑ANCA) w surowicy krwi. Antyciała te, najczęściej klasy IgG, są skierowane przeciwko enzymowi mieloperoksydazie (MPO), który znajduje się w ziarnistościach granulocytów. Wskazania kliniczne U podejrzenia zapalenia naczyń małych i średnich, takiego jak mikroskopowe zapalenie naczyń, zespół Churga‑Straussa, czy nerkowe zapalenie związane z ANCA.
W przebiegu chorób autoimmunologicznych, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia jelita grubego, toczeń rumieniowaty układowy. W sytuacji niejasnych objawów ogólnoustrojowych (gorączka, utrata masy ciała, zmiany skórne, bóle stawów), gdy istnieje podejrzenie procesu autoimmunologicznego. U osób z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się zwiększoną częstość występowania zaburzeń autoimmunologicznych.
Do monitorowania aktywności choroby i oceny skuteczności terapii immunosupresyjnej u pacjentów ze zdiagnozowanym ANCA‑pozytywnym zapaleniem naczyń. Metoda Do badania wykorzystuje się dwie techniki: Immunofluorescencja pośrednia (IIF) – surowica jest inkubowana z przygotowanym szkiełkiem zawierającym utrwalone neutrofile. Obecność p‑ANCA objawia się charakterystyczną fluorescencją w okolicy jądra komórkowego. IIF jest metodą przesiewową o wysokiej czułości.
ELISA (test immunoenzymatyczny) – po pozytywnym wyniku IIF przeprowadza się test ELISA, który specyficznie wykrywa przeciwciała przeciwko MPO i umożliwia określenie ich stężenia w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub tytrach. Wyniki podaje się jako tytuł (np. 1:40, 1:160) oraz jako ilość jednostek, przy czym ustalone progi laboratoryjne definiują wynik negatywny, niskiego i wysokiego poziomu.
Interpretacja wyników Negatywny – brak wykrywalnych p‑ANCA; nie wyklucza jednak innych chorób autoimmunologicznych ani c‑ANCA. 1:20‑1:80) – może występować u osób zdrowych, w chorobach zapalnych o łagodnym przebiegu lub w początkowej fazie choroby. Pozytywny, wysoka tytra (≥1:160) lub podwyższone stężenie w ELISA – wskazuje na aktywną postać zapalenia naczyń, może towarzyszyć objawom nerkowym, płucnym lub skórnym; wymaga dalszej oceny klinicznej i dodatkowych badań (np.
biopsja, badania obrazowe, ocena funkcji nerek). Wynik niejednoznaczny – rozbieżność między IIF a ELISA lub niska intensywność fluorescencji; zaleca się powtórzenie badania lub dodatkowe testy serologiczne. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta ani post. Należy poinformować pacjenta, aby przed badaniem zgłosił lekarzowi przyjmowane leki, w szczególności: immunosupresyjne (np.