Cel badania Test ma na celu oznaczenie w surowicy krwi przeciwciał klasy IgA przeciwko antygenowi endomysialnemu (EmA) oraz przeciwko zdeaminowanemu peptydowi gliadyny (GAF‑3X). Obecność tych przeciwciał jest wysoko czułym i specyficznym wskaźnikiem choroby trzewnej (celiakii) oraz przydatna przy ocenie tolerancji glutenu u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi.
Wskazania kliniczne Diagnostyka celiakii u osób zgłaszających objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, ból brzucha, wzdęcia, utrata masy ciała. Badanie przesiewowe u grup podwyższonego ryzyka: pierwszorzędni krewni osób z celiakią, pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi, zespołem Downa, a także osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS). Kontrola skuteczności diety bezglutenowej oraz weryfikacja przestrzegania zaleceń dietetycznych.
Ocena, czy nietolerancja glutenu może nasilać objawy behawioralne i poznawcze u osób z autyzmem lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka krwi pobrana żylą – około 4‑5 ml – do probówki bez dodatków antykoagulacyjnych (surowica). Metoda Analiza wykonywana jest metodą immunoenzymatyczną ELISA. W teście zastosowano syntetyczny, zdeaminowany peptyd gliadyny (GAF‑3X) oraz przygotowany antygen endomysialny.
Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub jako stosunek do wartości referencyjnej. Test charakteryzuje się czułością >95 % i swoistością >95 % przy prawidłowym poziomie IgA. Interpretacja wyników Wynik dodatni – podwyższony poziom przeciwciał IgA przeciw EmA i/lub GAF‑3X wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo celiakii; wymaga dalszej oceny, najczęściej biopsji jelita cienkiego oraz korelacji klinicznej.
Wynik ujemny – brak wykrywalnych przeciwciał IgA; nie wyklucza celiakii w przypadku całkowitej lub częściowej niedoboru IgA. W takiej sytuacji zaleca się oznaczenie przeciwciał klasy IgG (np. przeciwko deamidowanemu peptydowi gliadyny IgG). Wynik niejednoznaczny – wartości bliskie granicy dodatniej powinny być powtórzone po 4‑6 tygodniach lub uzupełnione dodatkowymi testami serologicznymi.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest na czczo – co najmniej 8 godzin po ostatnim posiłku. Pacjent powinien spożywać dietę zawierającą gluten (minimum 10 g dziennie) przez co najmniej 4‑6 tygodni przed pobraniem krwi, aby przeciwciała osiągnęły stabilny poziom. Uwagi dodatkowe W kontekście osób z ASD wynik dodatni może sugerować potrzebę wdrożenia diety bezglutenowej, co niekiedy prowadzi do poprawy funkcji poznawczych i zachowań.