Cel badania Określenie obecności oraz ilości endogennych przeciwciał przeciw enzymowi dekarboksylazy kwasu glutaminowego (GAD65) w surowicy krwi. Przeciwciała te są markerem autoimmunologicznym uszkadzającym komórki beta trzustki, co pomaga w rozróżnieniu cukrzycy typu 1 od LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) oraz w identyfikacji podwyższonego ryzyka rozwoju cukrzycy autoimmunologicznej. Wskazania kliniczne Podejrzenie cukrzycy typu 1 u dzieci i dorosłych.
Rozpoznanie LADA u pacjentów z początkowo łagodnym przebiegiem cukrzycy. Ocena profilu autoimmunologicznego w połączeniu z przeciwciałami przeciwinsulinowym, przeciwciałami przeciwwyspowym, przeciwfosfatazie tyrozynowej oraz przeciw transporterowi cynku‑8 (ZnT8). Badanie ryzyka rozwoju cukrzycy autoimmunologicznej u osób z zespołem spektrum autyzmu (ASD), u których obserwuje się podwyższony stan zapalny i zaburzenia metaboliczne.
Wspomaganie diagnozy innych chorób autoimmunologicznych, w których GAD65 może odgrywać rolę, np. autoimmunologiczne zapalenie mózgu. Materiał i przygotowanie pacjenta Do analizy pobiera się 4–6 ml krwi żylnej. Próbka powinna być pobrana po co najmniej 8‑godzinnym nocnym poście. Pacjentowi zaleca się unikanie leków immunomodulujących w dniu pobrania, chyba że lekarz wskazał inaczej.
Krew zostaje odwirowana, a uzyskane serum przechowywane jest w temperaturze 2‑8 °C do momentu analizy. Metoda Serum poddawane jest testowi immunoenzymatycznemu (ELISA) lub metodzie chemiluminescencyjnej (CLIA), które wykrywają przeciwciała klasy IgG skierowane przeciwko antygenowi GAD65. Wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych IU/ml lub jako stosunek do wartości referencyjnej (krotność normy).
Obie techniki charakteryzują się wysoką czułością (≥95 %) i specyficznością (≥98 %). Interpretacja wyników Wynik ujemny (poniżej ustalonego progu odcięcia) – niska prawdopodobność autoimmunologicznego podłoża cukrzycy; warto rozważyć inne przyczyny hiperglikemii. Wynik dodatni (powyżej progu odcięcia) – sugeruje autoimmunologiczną etiologię, wspiera diagnozę cukrzycy typu 1 lub LADA.
Wysokie titry przeciwciał GAD65 – często korelują z szybszym zanikiem komórek beta, zwiększonym ryzykiem powikłań oraz mogą wskazywać na potrzebę szybszego wprowadzenia terapii insulinowej. Współwystępowanie z innymi autoprzeciwciałami (np. przeciwinsulinowymi, przeciwwyspowym, przeciw ZnT8) podnosi prawdopodobieństwo agresywnego przebiegu choroby.