Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie przeciwciał przeciwko nukleosomom (anti‑nucleosome antibodies) w surowicy krwi żylnej. Obecność tych autoprzeciwciał jest charakterystyczna dla chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza toczenia rumieniowego układowego (SLE), a także może występować w innych stanach autoimmunologicznych oraz w niektórych przypadkach zaburzeń neurorozwojowych, w których podejrzewa się udział mechanizmów immunologicznych.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie SLE (ICD‑10: M32.9) oraz innych chorób tkanki łącznej. Ocena aktywności choroby autoimmunologicznej przy podejrzeniu zapalenia wielonarządowego. Rozpoznanie zespołu antyfosfolipidowego (ICD‑10: D68.6) – anty‑nukleosomowe przeciwciała mogą współwystępować z przeciwciałami antyfosfolipidowymi.
Wspomaganie diagnozy zespołu PANS/PANDAS oraz innych zaburzeń neurorozwojowych, gdy istnieje podejrzenie autoimmunologicznego podłoża objawów neuropsychiatrycznych. Badanie kontrolne u pacjentów z już potwierdzonymi przeciwciałami przeciwko nukleosomom w celu oceny skuteczności leczenia immunosupresyjnego. Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencyjną (CLIA) na surowicy pobranej z krwi żylnej.
Próbka jest najpierw odwirowana, a następnie poddawana reakcji z antygenem nukleosomowym przytwierdzonym do powierzchni płytki testowej. Po związaniu przeciwciał z antygenem, dodawany jest znakujący enzym lub substancja luminescencyjna, co umożliwia pomiar optyczny i wyznaczenie stężenia przeciwciał w jednostkach IU/mL.
Interpretacja wyników Wynik ujemny (norma) – brak wykrywalnych przeciwciał przeciwko nukleosomom; wyklucza lub zmniejsza prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej, ale nie wyklucza jej całkowicie. Wynik dodatni (podwyższony) – obecność przeciwciał; sugeruje aktywną lub przynajmniej wcześniejszą autoimmunologiczną reakcję. Wysokie wartości (>200 IU/mL) są silnie skorelowane z SLE i mogą wskazywać na zwiększone ryzyko zajęcia nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek).
Wynik borderline – wynik w pobliżu wartości progowej; zaleca się powtórzenie badania po 4‑6 tygodniach oraz ocenę kliniczną i dodatkowe testy (np. Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest z żyły w stanie spoczynku. Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego ani okresu postu. W przypadku badań kontrolnych zaleca się, aby pacjent nie przyjmował wysokich dawek suplementów zawierających żelazo lub witaminę C w dniu pobrania, gdyż mogą one wpływać na jakość surowicy.