Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i oznaczenie obecności przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) w surowicy krwi. ANA są wskaźnikiem aktywności układu odpornościowego skierowanej przeciwko własnym antygenom jądrowym, co może świadczyć o chorobach autoimmunologicznych lub zaburzeniach neuroimmunologicznych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie toczenia rumieniowatego układowego (ICD‑10: M32) Upośledzenie funkcji narządów w przebiegu zapalenia skórno-mięśniowego (ICD‑10: M33) lub zapalenia skórno-mięśniowego (ICD‑10: M33.0) Objawy zespołu mieszanego tkanki łącznej (ICD‑10: M35.0)\nObjawy niespecyficzne, takie jak przewlekłe zmęczenie, ból stawów, wysypka skórna, gorączka nieznanego pochodzenia Rozpoznanie i monitorowanie chorób autoimmunologicznych układu nerwowego, np.
zapalenie mózgu, zespół PANS/PANDAS (ICD‑10: F06.0, F06.8) Ocena pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których podejrzewa się udział mechanizmów autoimmunologicznych Materiał biologiczny Surowica pobrana z krwi żylnej. Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C nie dłużej niż 48 h przed analizą. Metoda Badanie wykonywane jest metodą pośredniej immunofluorescencji (IIF) na komórkach HEp‑2.
Procedura obejmuje: Nałożenie rozcieńczonej surowicy pacjenta na przygotowaną warstwę komórek HEp‑2 Inkubację w warunkach kontrolowanych, następnie usunięcie niezwiązanego surowicy Dodanie wtórnego przeciwciała znakowanego fluorochromem, które wiąże się z ludzkimi ANA Odczyt pod mikroskopem fluorescencyjnym – ocena intensywności i wzoru fluorescencji (np.
homogeniczny, plamisty, speckled, centromerowy) Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych ANA; nie wyklucza jednak łagodnych lub wczesnych postaci chorób autoimmunologicznych. Pozytywny wynik – obecność ANA; dalsza ocena obejmuje określenie miana (np. 1:80, 1:160, 1:320) oraz wzoru fluorescencji, które pomagają zawęzić diagnozę: Wzór homogeniczny – często związany z toczeniem rumieniowatym układowym.
Wzór speckled – może wskazywać na zapalenie skórno‑mięśniowe, zespół mieszanego tkanki łącznej lub choroby reumatyczne. Wzór centromerowy – charakterystyczny dla zespołu CREST. Wzór nucleolar – sugeruje choroby tkanki łącznej, takie jak sklerodermia. Wysokie miano i specyficzny wzór wymagają dalszych badań serologicznych (np. przeciw‑DNA ds, przeciw‑Sm, anty‑Ro/La) oraz oceny klinicznej. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego.