Cel badania Test ANA (antynuclear antibodies) wykonywany metodą immunofluorescencji pośredniej (IIFT) ma na celu wykrycie przeciwciał skierowanych przeciwko różnym antygenom jądrowym komórek ludzkich oraz określenie ich wzoru fluorescencji. Wynik dostarcza istotnych informacji o potencjalnym występowaniu układowych chorób tkanki łącznej oraz o możliwym udziale procesów autoimmunologicznych w zaburzeniach neurorozwojowych, takich jak ASD, PANS czy PANDAS.
Wskazania kliniczne toczeń rumieniowaty układowy (ICD‑10: M32) twardzina układowa (M34) mieszane choroby tkanki łącznej (M35.0) leukopenia i inne objawy niewyjaśnionej autoimmunizacji zapalenie wątroby autoimmunologiczne (K75.4) pierwotna marskość żółciowa (K74.3) objawy reumatologiczne bez wyraźnej przyczyny (ból stawów, zapalenie błon surowiczych) gorączka o nieznanej etiologii, wysypka skórna, zapalenie mięśni zaburzenia neuropsychiatryczne w kontekście ASD, PANS/PANDAS, gdzie podejrzewa się procesy autoimmunologiczne Materiał biologiczny surowica krwi – 1‑2 ml pobrana z żyły w probówce bez antykoagulantu (tuba koagulacyjna) Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego.
Zaleca się, aby przed pobraniem krwi pacjent nie przyjmował wysokich dawek immunosupresyjnych (np. kortykosteroidów) w ciągu ostatnich 2‑4 tygodni, jeśli to możliwe, oraz aby poinformował laboratorium o aktualnych infekcjach, szczepieniach lub przyjmowanych lekach.
Metoda Badanie przeprowadzane jest metodą immunofluorescencji pośredniej (IIFT) na preparacie komórek HEp‑2 przytwierdzonych do szkiełka: serum pacjenta jest rozcieńczane (zwykle 1:40, 1:80, 1:160, 1:320, 1:640) i nanoszone na szkiełko po inkubacji następuje płukanie, a następnie dodanie fluorescein‑związanej przeciwciała wtórnego przeciwko ludzkiej immunoglobuliny G (IgG) po kolejnych myciach szkiełko jest obserwowane w mikroskopie fluorescencyjnym ocenia się zarówno tytuł (najwyższe rozcieńczenie wykazujące fluorescencję) jak i wzór fluorescencji (jednorodny, plamisty, jądrowy, centromerowy, nukleolarny itp.) Interpretacja wyników Negatywny: brak fluorescencji przy rozcieńczeniu 1:40 – wskazuje na brak istotnych przeciwciał ANA.
Pozytywny niskiego stopnia: rozcieńczenie 1:40‑1:80 – może występować u zdrowych osób, wymaga korelacji klinicznej. Pozytywny znaczący: rozcieńczenie ≥1:160 – zwiększone prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej; dalsze badania (np. przeciw‑dsDNA, anti‑Sm, anti‑Scl‑70) są wskazane.
Wzór fluorescencji dostarcza dodatkowych wskazówek: jednorodny – częsty w SLE, przeciw‑dsDNA plamisty (speckled) – związany z chorobami mieszanymi, przeciw‑Ro/La nukleolarny – charakterystyczny dla niektórych postaci tocznia centromerowy – sugeruje twardzinę układową (anty‑centromer) nukleolarny – częsty w sclerodermii Pozytywny wynik sam w sobie nie jest diagnozą; wymaga oceny w kontekście objawów klinicznych, historii choroby oraz ewentualnych dodatkowych testów serologicznych.