Cel badania Test określa obecność i poziom przeciwciał przeciw wyspom trzustkowym (islet cell antibodies, ICA) w surowicy krwi. Wykrycie tych autoprzeciwciał wskazuje na autoimmunologiczne uszkodzenie komórek wyspowych trzustki, które jest kluczowym elementem patogenezy cukrzycy typu 1 oraz niektórych postaci cukrzycy autoimmunologicznej (np. Wskazania kliniczne Rozpoznanie cukrzycy typu 1 u dzieci, młodzieży i dorosłych.
Ocena ryzyka rozwoju cukrzycy u osób z rodzinną historią choroby. Rozpoznanie zespołu autoimmunologicznego z udziałem trzustki (np. autoimmunologiczne zapalenie trzustki). Wspomaganie diagnostyki różnicowej w przypadkach niejasnych przyczyn hiperglikemii. Badania badawcze w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdzie obserwuje się zwiększoną częstość autoimmunologicznych markerów.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna – 5 ml – z której uzyskuje się surowicę. Próbka powinna być pobrana na czczo (co najmniej 8 h po ostatnim posiłku) i natychmiast odwirowana, aby uzyskać klarowną surowicę. Próbkę przechowuje się w temperaturze 2‑8 °C i dostarcza do laboratorium nie później niż w ciągu 24 h od pobrania.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunoenzymatycznego testu immuno‑absorpcji (ELISA) lub immunofluorescencji pośredniej, zależnie od wyposażenia laboratorium. Test wykorzystuje antygeny wyspowe trzustki przyłączone do powierzchni płytki (ELISA) lub do nośnika w preparacie immunofluorescencyjnym. Obecność przeciwciał w surowicy prowadzi do wiązania się z tymi antygenami, co jest wykrywane za pomocą enzymatycznego lub fluorescencyjnego sygnału.
Interpretacja wyników Negatywny wynik (poniżej ustalonego progu) – brak wykrywalnych przeciwciał ICA; nie wyklucza jednak rozwoju cukrzycy typu 1, zwłaszcza we wczesnym stadium. Pozytywny wynik (powyżej progu) – obecność przeciwciał ICA; silny wskaźnik autoimmunologicznego podłoża cukrzycy, zwiększone ryzyko progresji choroby. Wartość ilościowa (jednostki IU/ml) może być użyta do monitorowania dynamiki odpowiedzi immunologicznej w trakcie obserwacji klinicznej.
Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Coraz więcej badań sugeruje powiązania pomiędzy autoimmunologicznymi markerami a zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym spektrum autyzmu (ASD). Obecność przeciwciał przeciw wyspom trzustkowym może wskazywać na szerszy obraz dysregulacji immunologicznej, który jest istotny przy kompleksowej ocenie pacjentów z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neuroimmunologicznymi.